بررسی میزان افزایش نسبت قله‌های 5a/5 در نانوذرات TLD-100 در تابش‌های آلفا و گاما

نویسندگان

1 گروه مهندسی هسته‌ای، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران

2 دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران

3 گروه مهندسی هسته‌ای، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران

doi
10.22052/9.3.39
چکیده

در این پژوهش نانوپودر لیتیم‌فلوراید با ناخالصی منیزیم و تیتانیم به‌روش هم‌رسوبی ساخته شد. سپس پودر ساخته شده به‌صورت قرص‌هایی با ابعاد mm3 9/0×2/3×2/3 پرس گردید و در دمای 750 درجه سانتی‌گراد به‌مدت 10 دقیقه تف‌جوشی شد. قله 5 در LiF:Mg,Ti به‌عنوان قله اصلی محسوب می‌شود و از 2 قله فرعی 5a و 5b که به‌ترتیب در دماهای کمتر و بیشتر از قله 5 بروز می‌کنند، تشکیل شده است. پیک 5a در LiF:Mg,Ti در اثر بازترکیب موضعی TC/LC حادث می‌گردد. در این حالت الکترون در اثر کسب انرژی کافی ناشی از حرارت، از دام الکترونی آزاد شده و با یک حفره که در مرکز لومینسانس مجاور در فاصله 5/3 نانومتر قرار گرفته، از طریق پدیده تونل‌زنی و بدون مهاجرت به نوار رسانش بازترکیب شده و سبب بروز این قله می‌گردد. در قرص‌های TLD استاندارد که از ذراتی با ابعاد میکرونی تشکیل شده‌اند، در روش خوانش استاندارد قله 5a یا بروز نمی‌کند و یا این‌که با شدت بسیارکمی ظاهر می‌گردد که به‌لحاظ دزیمتری فاقد اهمیت است. لذا در این تحقیق با استناد به مدل‌های توصیف‌کننده حفظ رفتار خطی نانوپودرهای ترمولومینسانس تا دزهای بالا و ارتباط آن با بازترکیب موضعی الکترون– حفره، اقدام به ساخت نانوذرات ترمولومینسانس به‌روش هم‌رسوبی در چندین مرحله و با ایجاد تغییراتی در غلظت مواد تشکیل‌دهنده، دمای محیط واکنش و حضور یا عدم‌ حضور سورفکتانت و ... جهت دست‌یابی به ذراتی در ابعاد نانویی و شکل هندسی مناسب نمودیم. نانوپودرهای حاصل تحت تابش دزهای متفاوت آلفا و گاما قرار گرفته و پس از آنالیز منحنی‌های ترمولومینسانس میزان افزایش شدت قله 5a نسبت به قله 5 که عامل اصلی در نانودزیمتری است، گزارش گردید. نانوپودرهای ترمولومینسانس LiF:Mg,Ti قادر به افزایش نسبت 5a/5 بودند، لذا می‌توان از آن‌ها به‌عنوان ابزاری بسیارمناسب، ارزان‌قیمت و کاربردی در جهت تخمین میزان انرژی واگذار شده توسط پرتوها در ابعاد نانویی بهره برد.