مقایسه اثربخشی پارادوکس درمانی با درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر شاخص‏های تحمل پریشانی در زنان دارای اضطراب سلامت

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روانشناسی عمومی، گروه روانشناسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاداسلامی، ارومیه، ایران.

2 استادیار، گروه روانشناسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاداسلامی، ارومیه.

3 استادیار، گروه روانشناسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاداسلامی، ارومیه، ایران.

doi
10.22123/chj.2025.485414.2134
چکیده

مقدمه: افراد با پریشانی، بیش‏تر از نشانه‏های بیماری جسمانی شکایت می‏کنند و فراوانی بیماری جسمی، پیش‏بینی کننده قوی وقوع آسیب در کارکردهای روانی-اجتماعی و جسمانی است. لذا این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی پارادوکس درمانی با درمان پذیرش و تعهد بر شاخص‏های تحمل پریشانی در مبتلایان به اضطراب سلامت انجام شد. مواد و روش‌ها: این پژوهش، نیمه‏آزمایشی با طرح پیش‏آزمون، پس‏آزمون و گروه کنترل با پیگیری دو‏ماهه بود. جامعه آماری شامل تمامی زنان دارای اضطراب سلامتی مراجعه‏کننده به بیمارستان شهید شیرازی شهر گرگان در سال 1402 به تعداد 144 نفر بودند. تعداد 60 نفر به روش نمونه‏گیری هدفمند انتخاب و به ‏صورت تصادفی در گروه‏های آزمایش و کنترل (هر گروه 20 نفر) قرار گرفتند. شرکت‏کنندگان پرسش‏نامه­های اضطراب سلامت Salkovskis و تحمل پریشانی Simons را در مراحل مختلف سنجش تکمیل کردند. درمان پذیرش و تعهد طی 8 جلسه و درمان پارادوکسی طی 6 جلسه 90 دقیقه‏ای (هفته­ای یک جلسه) برای گروه‏های آزمایش اعمال شدند. گروه کنترل درمانی دریافت نکرد. داده‏ها توسط آنالیز واریانس دوطرفه با اندازه‏گیری‏های مکرر تحلیل شدند. یافته‌ها: پارادوکس درمانی و درمان پذیرش و تعهد نسبت به گروه کنترل باعث بهبود مؤلفه‏های تحمل (634/19=F و 408/0=η)، جذب (372/15=F و 350/0=η)، ارزیابی (570/19=F و 407/0=η)، تنظیم (442/12=F و 304/0=η) و تحمل پریشانی (543/59=F و 566/0=η) شدند (05/0>P). از نظر میزان سودمندی دو رویکرد درمانی بر بهبود تحمل پریشانی، تفاوت معنی‏داری مشاهده نشد. نتیجه‌گیری: به ‏نظر می‏رسد پارادوکس درمانی و درمان پذیرش و تعهد می‏توانند سبب بهبود تحمل پریشانی در مبتلایان به اضطراب سلامت شوند و برتری بر هم ندارند.