طراحی و اعتبارسنجی بسته معنویت‌درمانی بر اساس فرهنگ اسلامی و اثربخشی آن بر هویت‌یابی نوجوانان دارای اختلال سلوک

نویسندگان

1 دانشیار ،گروه روان‌شناسی و علوم تربیتی، واحد کرمان،دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران.

2 استادیار گروه روان‌شناسی و علوم تربیتی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران.

3 دانشجوی دکتری ،گروه روان‌شناسی و علوم تربیتی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران،

4 استادیار گروه روان‌شناسی و علوم تربیتی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران.

doi
10.22123/chj.2025.514905.2178
چکیده

مقدمه: اختلال سلوک، با رفتارهای پرخاشگرانه و مشکلات اجتماعی مشخص می‌شود و در صورت عدم درمان مناسب، شکل‌گیری هویت را مختل می‌کند. مطالعه حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی بسته معنویت‌درمانی اسلامی و تعیین اثربخشی آن بر هویت­یابی نوجوانان مبتلا به اختلال سلوک در سال 1401 انجام شد.مواد و روش‌ها: در این مطالعه تحلیل محتوا و کارآزمایی آموزشی، ابتدا علائم و نشانه­های اختلال سلوک، با مؤلفه‌های ده‌گانه مداخله معنوی نظریه kirkpatric، تطبیق داده شدند. از منابع معتبر، آیات/داستان‌های قرآنی و احادیث مرتبط با مؤلفه‌های ده‌گانه مداخله معنوی، استخراج شدند. چهارده متخصص حوزه‌های روان­شناسی، علوم قرآن، اخلاق، حدیث و حوزوی، آیات قرآنی و احادیث را با مؤلفه‌های مداخله معنوی مطابقت دادند. بسته آموزشی تهیه و مجدداً توسط نخبگان اعتبارسنجی شد. اثربخشی بسته آموزشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و پیگیری با گروه کنترل بر روی 16 نوجوان 18-14 ساله، مبتلا به اختلال سلوک در رفسنجان ارزیابی شد. جهت ارزیابی هویت­یابی، از پرسش­نامه بحران هویت Ahmadi استفاده شد. گروه آزمایش تحت 13 جلسه مشاوره هفتگی بر اساس بسته آموزشی قرار گرفت و گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. داده­ها با استفاده از آنالیز واریانس دوطرفه با اندازه­گیری­های مکرر تجزیه­و­تحلیل شد.یافته‌ها:  نسبت روایی محتوا و شاخص روایی ‌محتوا  بسته آموزشی، بالاتر از آستانه‌های قابل‌قبول بودند. میانگین نمرات بحران هویت گروه مداخله پس از دریافت آموزش به‌طور معنی­داری کاهش یافت (011/0=p).نتیجه‌گیری: معنویت‌درمانی اسلامی می‌تواند بر ابعاد هویت تأثیر مثبت بگذارد. این مطالعه اهمیت مداخلات معنوی فرهنگ‌محور را در مراقبت‌های روانی تأیید می‌کند. مشاوران و روان­شناسان می‌توانند از معنویت‌درمانی اسلامی در جلسات درمان به‌ویژه با نوجوانان بهره ببرند.