طراحی و اعتبارسنجی بسته معنویتدرمانی بر اساس فرهنگ اسلامی و اثربخشی آن بر هویتیابی نوجوانان دارای اختلال سلوک
نویسندگان
1 دانشیار ،گروه روانشناسی و علوم تربیتی، واحد کرمان،دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران.
2 استادیار گروه روانشناسی و علوم تربیتی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران.
3 دانشجوی دکتری ،گروه روانشناسی و علوم تربیتی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران،
4 استادیار گروه روانشناسی و علوم تربیتی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران.
doi
10.22123/chj.2025.514905.2178چکیده
مقدمه: اختلال سلوک، با رفتارهای پرخاشگرانه و مشکلات اجتماعی مشخص میشود و در صورت عدم درمان مناسب، شکلگیری هویت را مختل میکند. مطالعه حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی بسته معنویتدرمانی اسلامی و تعیین اثربخشی آن بر هویتیابی نوجوانان مبتلا به اختلال سلوک در سال 1401 انجام شد.مواد و روشها: در این مطالعه تحلیل محتوا و کارآزمایی آموزشی، ابتدا علائم و نشانههای اختلال سلوک، با مؤلفههای دهگانه مداخله معنوی نظریه kirkpatric، تطبیق داده شدند. از منابع معتبر، آیات/داستانهای قرآنی و احادیث مرتبط با مؤلفههای دهگانه مداخله معنوی، استخراج شدند. چهارده متخصص حوزههای روانشناسی، علوم قرآن، اخلاق، حدیث و حوزوی، آیات قرآنی و احادیث را با مؤلفههای مداخله معنوی مطابقت دادند. بسته آموزشی تهیه و مجدداً توسط نخبگان اعتبارسنجی شد. اثربخشی بسته آموزشی با طرح پیشآزمون-پسآزمون و پیگیری با گروه کنترل بر روی 16 نوجوان 18-14 ساله، مبتلا به اختلال سلوک در رفسنجان ارزیابی شد. جهت ارزیابی هویتیابی، از پرسشنامه بحران هویت Ahmadi استفاده شد. گروه آزمایش تحت 13 جلسه مشاوره هفتگی بر اساس بسته آموزشی قرار گرفت و گروه کنترل مداخلهای دریافت نکرد. دادهها با استفاده از آنالیز واریانس دوطرفه با اندازهگیریهای مکرر تجزیهوتحلیل شد.یافتهها: نسبت روایی محتوا و شاخص روایی محتوا بسته آموزشی، بالاتر از آستانههای قابلقبول بودند. میانگین نمرات بحران هویت گروه مداخله پس از دریافت آموزش بهطور معنیداری کاهش یافت (011/0=p).نتیجهگیری: معنویتدرمانی اسلامی میتواند بر ابعاد هویت تأثیر مثبت بگذارد. این مطالعه اهمیت مداخلات معنوی فرهنگمحور را در مراقبتهای روانی تأیید میکند. مشاوران و روانشناسان میتوانند از معنویتدرمانی اسلامی در جلسات درمان بهویژه با نوجوانان بهره ببرند.