دادگاه‌های تجاری بین‌المللی؛ مطالعۀ موردی مرکز مالی بین‌المللی دبی ‏‎(DIFC)‎‏ و بازار جهانی ابوظبی ‏ADGM)‎‏)‏

نویسندگان

1 گروه حقوق تجارت بین الملل و حقوق مالکیت فکری و فضای مجازی، دانشکدە حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22059/jcl.2025.372655.634668
چکیده

همگام با توسعۀ تجارت و سرمایه‌گذاری بین‌المللی در سدۀ اخیر، شناسایی و به‌کارگیری روش‌های حل اختلاف تخصصی، روزآمد، قابل اعتماد و فراملی در لوای ضرورتی انکارناپذیر فراروی تمامی کشورهای طرف‌دار جذب سرمایۀ خارجی قرار گرفته است. در این میان، دادگاه‌های تجاری بین‌المللی به‌عنوان مکانیسم نوین حل اختلافات بازرگانی بین‌المللی به‌شمار می‌آیند که در کشورهای متعددی ازجمله امارات متحدۀ عربی تأسیس و عملیاتی شده‌اند. در این خصوص، دادگاه‌های تجاری بین‌المللی مستقر در مرکز مالی بین‌المللی دبی (DIFC) و بازار جهانی ابوظبی (ADGM) قابل اشاره هستند که با اتخاذ نگرشی پویا و روزآمد گام‌های مناسبی در مسیر معرفی خود به‌عنوان مراکز حل اختلاف بازرگانی بین‌المللی برداشته‌اند؛ با وجود این، پرسشی که در اینجا مطرح می‌‌شود آن است که مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار در ترغیب اشخاص مبنی بر ارجاع اختلافات خود به دادگاه‌های تجاری بین‌المللی یادشده از چه قرار است؟ در پاسخ به این فرضیه، گفتنی است که رویکرد روزآمد و فناورانه دایر بر رسیدگی مجازی و از راه دور، تأسیس دیوان دعاوی خُرد جهت سرعت‌بخشی و به‌حداقل ‌رساندن هزینه‌های رسیدگی، همگام ‌بودن با شیوه‌های حل اختلاف (ADR)، امکان استفاده از وکلای خارجی و شناسایی سازوکارهای مناسب برای اجرای گستردۀ رأی در عرصۀ بین‌الملل در لوای مهم‌ترین معیارهای جذابیت مراجع یادشده را تشکیل می‌دهد؛ با این مراتب، در این جستار تلاش بر آن است تا با اتکا به مطالعۀ توصیفی-تحلیلی، ساختار و اوصاف مترتب بر این مراجع نقد و ارزیابی شوند تا سرانجام چهارچوب مناسب برای تشکیل این نهادهای بین‌المللی در دسترس قرار گیرد.