شناسایی فاکتورهای بیماری زایی Blumeria graminis f.sp. hordei عامل بیماری سفیدک پودری جو در مناطق شمال شرق و شمال ایران

نویسندگان

1 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران

2 محقق، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرکان، ایران

3 محقق، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران

4 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات غلات، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران ( آدرس فعلی: دانشیار، گروه بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران)

doi
10.22124/cr.2021.18839.1648
چکیده

بیماری سفیدک‌ پودری با عامل قارچی f.sp. hordei Blumeria graminis یکی از مهم­ترین بیماری­های برگی جو در ایران است. این تحقیق به­منظور شناسایی عامل­های بیماری­زایی در جمعیت قارچ عامل بیماری سفیدک‌ پودری جو در مناطق مهم شیوع این بیماری در شمال شرق و شمال کشور و شناسایی منابع جدید مقاومت به بیماری انجام شد. برای این منظور، خزانه­های تله متشکل از 53 لاین و رقم شامل رقم پالاس، 18 لاین تقریباً ایزوژنیک با ژن (یا ژن­های) مقاومت مشخص و یک سری تکمیلی شامل 34 رقم با ژن (ژن­های) مقاومت مشخص و یا نامشخص در شرایط طبیعی در چهار کانون آلودگی به این بیماری شامل ایستگاه­های تحقیقاتی طرق (مشهد)، عراقی­محله (گرگان)، بایع­کلا (قائمشهر) و مزرعه تحقیقات غلات (کرج) طی سه سال (95-1392) ارزیابی شد. نتایج ارزیابی لاین­های ایزوژنیک افتراقی و سری تکمیلی در مناطق مختلف کشور نشان­دهنده وجود تنوع عامل­های بیماری­زایی در جمعیت محلی پاتوژن در این مناطق بود. ژن­های مقاومت Mlk(1)، Mlp، Mlat، MlLa، Mlh، Mla22 و Mlk دارای بیش­ترین فراوانی پرآزاری در مناطق اجرای آزمایش بودند و به­عنوان ژن­های مقاومت غیرموثر در ایران گزارش می­شوند. بیماری­زایی برای ژن مقاومت Mlp که قبلاً در اغلب مناطق کشور موثر بوده است، در مناطق مشهد، گرگان و قائمشهر مشاهده شد. نتایج این بررسی همچنین نشان­دهنده ظهور عامل­های بیماری­زایی جدید برای ژن مقاومت MlLa در مناطق مشهد، گرگان و قائمشهر، بیماری­زایی برای ژن­های مقاومت Mlg  و MlCP  در مشهد و گرگان و بیماری­زایی برای ژن مقاومت Mla3 در مشهد بود. بر اساس نتایج این بررسی، ژن­های مقاومت Mla7، Mla9، Mla10، Mla12، Mla13، mlo5، Ml(Du2)، Ml(Em2)، Ml(No3)  و Ml(Ru3)  به­ عنوان منابع مقاومت موثر جهت استفاده در برنامه­های به­نژادی جو به­منظور معرفی ارقام مقاوم جدید شناسایی شدند.