بررسی تأثیر گادولینیوم بر فاکتور افزایش دز پرتوهای ایکس و پرتوی گامای حاصل از شتابدهنده خطی الکترون
نویسندگان
1 گروه فیزیک، دانشگاه پیام نور واحد تهران، تهران
2 گروه فیزیک پزشکی، دانشکده فیزیک پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران
3 پژوهشکده فیزیک و شتابگرها، پژوهشگاه علوم و فنون هستهای، سازمان انرژی اتمی ایران، تهران
doi
10.22052/9.2.27چکیده
هدف از پرتودرمانی، بیشینه نمودن دز اعمال شده به تومور و در عین حال کمینه کردن دز در بافتهای سالم مجاور است. یک رویکرد جدید برای دستیابی به این هدف، استفاده از موادی با عدد اتمی بالا برای نشاندار کردن ناحیه تومور است. در این مطالعه، از گادولینیوم بدین منظور، استفاده شده است. در بخش عملی تحقیق از چشمهی گامای MV 6 شتابدهنده خطی الکترون واقع در بیمارستان میلاد اصفهان و فانتومی مکعب شکل حاوی آب استفاده شد. ناحیه آشکارساز که محل قرارگیری فیلمهای گافکرومیک است، مکعب مستطیلی از جنس پلکسیگلاس است که محل فرضی تومور و بافتهای سالم در دو طرف آن است و در داخل فانتوم قرار میگیرد. غلظتهای مختلفی از گادولینیوم به ناحیه تومور تزریق و فاکتور افزایش دز (DEF) در نواحی مختلف آشکارساز بررسی شد. با استفاده از بستهی نرمافزاری Geant4، فانتوم و آشکارساز شبیهسازی گردید. فاکتور افزایش دز در نواحی مختلف آشکارساز، برای چشمه پرتوهای ایکس کمانرژی، پرتوهای گامای MeV 2 (انرژی میانگین شتابدهنده خطی الکترون) و طیف انرژی فوتونهای حاصل از شتابدهنده خطی MV 6 و برای غلظتهای مختلف گادولینیوم محاسبه شد. بررسی نشان میدهد فاکتور افزایش دز با افزایش غلظت گادولینیوم افزایش مییابد. انرژی بهینه برای فاکتور افزایش دز در همه غلظتهای گادولینیوم در حدود keV 70 بهدست میآید و با افزایش انرژی فوتونها اثر آن کاهش پیدا میکند. در طیف انرژی MV 6 شاهد نوساناتی در مقدار DEF برای غلظتهای مختلف گادولینیوم هستیم که علت آن وجود طیف انرژی پایین و بالای انرژی فوتون است.