تاریخ فرهنگی آشوریان، از سیاست حافظه تا سیاست بایگانی (مطالعه‌ی موردی ضایعه‌های فرهنگی جنگ‌ جهانی اول )

نویسندگان

1 گروه مطالعات فرهنگی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی: تهران، ایران.

2 گروه مطالعات فرهنگی، دانشکدة علوم‌اجتماعی،دانشگاه علامه طباطبائی: تهران، ایران.

doi
10.22059/jsr.2023.319737.1620
چکیده

مدتی کوتاه پس از رخداد ضایعه‌ فرهنگی سیاست حافظه‌‌ی دیگرگریز میان گروه‌های فرهنگی/ملل درگیر ایجاد می‌‌شود. این سیاست در افکار و حافظه‌ی اقشار مختلف مردم بالاخص تاریخ‌نگاران تاثیرات عمیقی برجای می‌گذارد. از طرفی، هر پادشاه و حاکمی بخشی از قدرت فرهنگی خویش را در ایجاد و کنترل بایگانی می‌داند. کشتار ارومیه در جنگ‌جهانی ‌اول، ضایعه‌‌ی فرهنگی جهانی و مهم‌ترین روزهای یادبودی در میان تمامی جوامع دور از وطن آشوری است. مقاله‌ی کنونی روایت‌های مختلفی که توسط کشیشان، نظامیان، مبلغان و دیپلماتهای ایرانی و خارجی از کشتار ‌ارومیه نگاشته‌شده را مطالعه می‌کند. روایت‌های این رنج را بر اساس مقصران در سه دسته‌ای خوار‌انگارانه، دشمن‌انگارانه و میانه می‌توان تقسیم بندی‌کرد. روایتِ خوار‌انگار مسلمانان، روایتِ میانه کردها و سپاهیان عثمانی، روایتِ دشمن‌انگار آشوریان، ارامنه و سپاهیان روس و انگلیس را شر نمایش می‌دهد. در این روایت‌ها آنان با رمزگان‌های فریب خورده، بی‌دفاع،کافر و مزدور هم‌نشین شدند. در حقیقت، آشوریان از نظر سطح اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی اجتماعات و جوامع دور از وطن حتی فرودست‌تر از یهودیان هستند. از طرف دیگر، دولت‌ها مقصر کشتار برای فراموشی جمعی ضایعه‌ی فرهنگی اقدامات گسترده و زیادی می‌کنند. این عوامل باعث تداوم سیاست حافظه مبتنی بر شر‌ و سیاست بایگانی مبتنی بر حذف در رابطه با هویت آنان شده‌است.