عنصر زمینه‌ای جنایات جنگی سایبری ناشی از رایاجنگ‌های مختل‌کننده‎ ‎در ‏پرتو سند مقررات تالین

نویسندگان

1 گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکدة حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران‏

2 گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکدة حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران‏

doi
10.22059/jcl.2024.377469.634640
چکیده

افزایش رایاجنگ‌ها کاربست مقررات کیفریِ جنگ بر آنها را ناگزیر ساخته و این درحالی است که مقررات یادشده متناسب با جنگ‌های سنتی وضع شده‌اند و اعمال این مقررات بر رایاجنگ‌ها چالش‌برانگیز است. این چالش‌ها در تناسب با رایاجنگ‌های مختل‌کننده- که آثار فیزیکی ایجاد نمی‌کنند- در برابر رایاجنگ‌های تخریب‌گر، بیشتر است. بر این اساس، چگونگی احراز عنصر زمینه‌ای لازم برای وقوع جنایت جنگی، یعنی «وقوع مخاصمة مسلحانة سایبری»، ضروری است و پرسش اصلی این پژوهش است. برای پاسخ به این سؤال، با گردآوری داده‌ها از طریق منابع کتابخانه‌ای، از روش توصیفی- تحلیلی در پژوهش استفاده شده است. در این نوشتار دیدگاه‌های مخالفانِ تحقق مخاصمة مسلحانة سایبری از طریق رایاجنگ‌های مختل‌کننده، مورد واکاوی و پاسخ قرار می‌گیرد. سند مقررات تالین به‌عنوان مهم‌ترین سند بین‌المللی غیرالزام‌آور برای کاربست مقررات حقوق بین‌الملل در فضای سایبر، موضوع این مطالعة تطبیقی است. برآمدِ این پژوهش آن است که تأکید سند مقررات تالین بر لزومِ ایجاد آثار فیزیکی در نتیجة رایاجنگ‌ها برای تحقق معیار شدت، موجب بی‌کیفرمانیِ تعداد بسیاری از رایاجنگ‌های مختل‌کننده می‌شود که آثار آنها لزوماً کمتر از رایاجنگ‌های تخریب‌گر نیست و بر این اساس، پیشنهاد می‌شود که ضمن تأکید بر معیارهای سند مقررات تالین، دیوان کیفری بین‌المللی همسو با رویکردهای روزآمد، تفسیر معیار «شدت» را فارغ از لزومِ ایجاد آثار فیزیکی دنبال کند و برای احراز آن از ریزشاخص‌های مقیاس، ماهیت، روش ارتکاب، تأثیرگذاری، اختلال در زیرساخت‌های حیاتی و اوضاع و احوال ارتکاب استفاده نماید.