بررسی برخی ویژگی های جوانه زنی، صفات بیوشیمیایی و میزان بیان ژن‎های آنتی‌اکسیدان در ژنوتیپ های گندم نان در مرحله گیاهچه ای تحت تنش فلز جیوه

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 دانشیار، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

3 استادیار گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

doi
10.22124/cr.2020.17170.1614
چکیده

آﻟﻮدﮔﯽ ﺑﺎ ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﯿﻦ یکی از ﻣﻬم­­­ترین ﻋﻮاﻣﻞ ﺟﻬﺎﻧﯽ آﻟﻮدﮔﯽ ﺧﺎک است. آﻻﯾﻨﺪهﻫﺎی ﻓﻠﺰی ﺑﻪ‌دلیل ﻏﯿﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺠﺰﯾﻪ ﺑﻮدن و آثار ﻓﯿﺰﯾﻮﻟﻮژیک آن­ها ﺑﺮ ﻣﻮﺟﻮدات زﻧﺪه و اﻧﺴﺎن، ﺣﺘﯽ در ﻏﻠﻈﺖﻫﺎی کم سرطان­زا هستند. ﺟﻮاﻧﻪزﻧﻲ ﺑﺬر، ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﻣﺮاﺣﻞ در ﭼﺮﺧﻪ زﻧﺪﮔﻲ ﮔﻴﺎهان است ﻛﻪ ﺑﻪ عوامل ﻣﺤﻴطی از ﻗﺒﻴﻞ تنشﻫﺎی زﻳﺴﺘﻲ و ﻏﻴﺮزﻳﺴﺘﻲ واﻛﻨﺶ ﻧﺸﺎن می­دﻫﺪ. هدف از اجرای این آزمایش، ارزیابی ویژگی­های جوانه­زنی، صفات بیوشیمیایی و بیان ژن­های آنتی­اکسیدان در ژنوتیپ­های گندم نان در مرحله گیاهچه­ای تحت تنش فلز جیوه بود. آزمایش به‌صورت کرت‎های خرد شده در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا شد که در آن تنش جیوه در چهار سطح (شامل بدون کاربرد به­عنوان شاهد و کاربرد 5، 10 و 15 میکرومولار کلرید جیوه) و ژنوتیپ گندم در سه سطح (شامل گنبد، مروارید و لاین N9108) به‌ترتیب به‌عنوان عامل اصلی و فرعی آزمایش در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد که با افزایش میزان تنش کلرید جیوه، شاخص­های جوانه­زنی و صفات مورفولوژی و بیوشیمیایی در هر سه ژنوتیپ گندم روندی کاهشی داشت و میزان این کاهش به­طور معنی­داری در ژنوتیپ­های مختلف، متفاوت بود. لاین N9108 از لحاظ همه صفات اندازه­گیری شده، شرایط بهتری نسبت به دو ژنوتیپ دیگر تحت تنش فلز جیوه داشت. میزان بیان ژن سوپراکسید دیسموتاز و پراکسیداز نیز در لاین N9108 بیش­تر از ژنوتیپ­های دیگر بود که می­تواند نشان­دهنده برتری این لاین نسبت به دو ژنوتیپ دیگر گندم تحت شرایط تنش کلرید جیوه باشد.