فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آگاهی از برهمکنش ژنوتیپ × محیط به به‌نژادگران کمک می‌کند تا بتوانند بهترین ژنوتیپ‌ها را برای مناطق مختلف انتخاب کنند. هدف از این پژوهش، دست‌یابی به ژنوتیپ‌های پرمحصول گندم دوروم از بین چند لاین برگزیده بود تا بتوانند سازگار با شرایط آب و هوایی مناطق دیم گرمسیری و نیمه‌گرمسیری و برتر از ارقام شاهد منطقه باشند. در این پژوهش، 16 ژنوتیپ گندم دوروم برگزیده از آزمایش‌های پیشرفته مقایسه عملکرد، به‌همراه دو رقم شاهد دهدشت و سیمره، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار به­مدت سه سال زراعی (95-1392) در چهار منطقه (گچساران، گنبد، خرم‌آباد و مغان) مورد مطالعه‌ قرار گرفتند. تجزیه واریانس مرکب داده‌ها نشان داد که آثار اصلی ژنوتیپ، سال و مکان و برهم­کنش سال × مکان و ژنوتیپ × سال × مکان در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود. تجزیه واریانس AMMI نیز نشان داد که چهار مولفه اصلی اول معنی‌دار بودند و در مجموع حدود 81 درصد از تغییرات برهم­کنش ژنوتیپ × محیط را توجیه کردند. بیش­ترین عملکرد دانه در ژنوتیپ شماره 6 (3592 کیلوگرم در هکتار) و کم­ترین میزان آن در ژنوتیپ شماره 18 (3229 کیلوگرم درهکتار) مشاهده شد. محیط‌های 10، 8، 11 و 12 با بردارهای بلند، از قدرت تفکیک بالایی برخوردار بودند. نتایج این تحقیق بر اساس شاخص‌های AMMI نشان داد که ژنوتیپ‌های 3، 5، 6، 13 و 15 با میانگین عملکرد دانه بالاتر از میانگین کل در بیش­تر محیط‌ها، به­عنوان ژنوتیپ‌های پایدار و برتر آزمایش بودند. از بین ‌آن‌ها، ژنوتیپ شماره 13 با توجه به دارا بودن سازگاری عمومی مناسب، می‌تواند به‌عنوان ژنوتیپ امیدبخش و نامزد معرفی رقم جدید برای مناطق دیم گرمسیر و نیمه‌گرمسیر باشد.