فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عزاداری‌ها مانند سایر پدیده‌های اجتماعی، واقعیتی ایستا نیستند و در طول زمان، تحت تأثیر متغیرهای اجتماعی دچار فراز و فرود می‌شوند و شکلِ آنها تغییر می‌کند. سدۀ سیزدهم هجری و به ویژه نیمۀ دوم عصر ناصری یکی از مهم‌ترین دوره‌های اوج‌گیری عزاداری‌ها، تولد شیوه‌های جدید عزاداری و رشد غلو در عزاداری‌هاست. این پدیده در این مقاله به تأسی از چارچوب نظری دورکیمی و با استفاده از مفهوم «غلیان جمعی»، «عزاداری‌های جوشان» نامیده شده است. مسئلۀ اصلی این مقاله توضیح مختصات عزاداری‌های جوشان و تبیین عللِ اجتماعیِ گسترشِ عزاداری‌ها و رشد عزاداری‌های غالیانه در این دوره است. در این مقاله نشان داده شده است که اوج‌گرفتنِ عزاداری‌ها و تولد عزاداری‌های جوشان در این دوره واکنشی است به استیصال جامعه در برابر ظهور پیاپی قحطی و وبا و طاعون در جامعه و از بین رفتن تعداد قابل توجهی از جمعیت کشور و تداومِ بحران‌های اجتماعی مانند فقر و بیماری در اثر آن.