فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به­منظور برآورد همبستگی و روابط بین صفات مختلف در گندم، 30 ژنوتیپ گندم نان در دو آزمایش جداگانه در گلخانه و مزرعه تحت دو شرایط بدون تنش و تنش خشکی در مرحله شروع گلدهی مورد مطالعه قرار گرفتند. طرح آزمایش در هر دو شرایط گلخانه و مزرعه، طرح کرت­های خردشده بود که در آن تنش خشکی به­عنوان فاکتور اصلی و ژنوتیپ­های گندم به­عنوان فاکتور فرعی آزمایش در نظر گرفته شدند، اما طرح پایه در گلخانه طرح کاملاً تصادفی و در مزرعه طرح بلوک‌های کامل تصادفی هر دو با سه تکرار بود. نتایج حاصل از تجزیه همبستگی کانونیک نشان داد که همبستگی معنی‌داری در هر دو سطح بدون تنش و تنش خشکی بین جفت متغیرهای کانونیک حاصل از صفات فیزیولوژیک با صفات ریشه‌ای و فنولوژیک وجود داشت، به‌طوری‌که در شرایط مزرعه، تابع کانونیک اول برای صفات فیزیولوژیک (V1) بیش­تر متأثر از تعداد روز تا 50 درصد گلدهی و سرعت پر شدن دانه بود، ولی برای صفات فنولوژیک (W1) بیش­تر تحت تأثیر صفات کاتالاز، پر‌اکسیداز، مالون دی‌آلدهید، میزان پراکسید هیدروژن برگ و محتوای پرولین قرار داشت. در مقابل در شرایط گلخانه، تابع کانونیک اول برای صفات ریشه­ای (V1) بیش­تر تحت تأثیر میزان پرولین، میزان H2O2 برگ، MDA، پر‌اکسیداز، کاتالاز، غلظت کلروفیل کل و کلروفیل a قرار گرفت، در حالی­که برای صفات فیزیولوژیک (W1) بیش­تر متأثر از صفت وزن خشک ریشه بود. نتایج این آزمایش نشان داد که به­منظور گزینش ارقام متحمل به خشکی تحت هر دو شرایط بدون تنش و تنش خشکی، افزایش وزن خشک ریشه از طریق افزایش غلظت MDA، میزان H2O2 برگ، میزان پرولین، پر‌اکسیداز و کاتالاز و کاهش کلروفیل کل و کلروفیل a تحت شرایط گلخانه و افزایش سرعت پر شدن دانه از طریق افزایش کاتالاز، پر‌اکسیداز و پرولین و کاهش غلظت MDA و H2O2 برگ تحت شرایط مزرعه می‌توانند به­عنوان معیارهای گزینشی مناسب در نظر گرفته شوند.