تحلیلی بر وضعیت طبقه متوسط در ایران بعد از انقلاب
نویسندگان
1 گروه توسعه و سیاستگذاری اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jsr.2023.91520چکیده
انقلاب 1357 ایران تغییراتی را در ساختار طبقاتی جامعه ایجاد کرد و شکلی از تحرک طبقاتی را برانگیخت. بهنظر میرسد در این فرایند، لایههایی از طبقات اجتماعی اهمیت محوریتری برای حکومت تازهتأسیس پیدا کردند و نوع تعامل نظام حکمرانی با طبقات اجتماعی مختلف متفاوت بوده است. طبقه متوسط، بواسطة تکثر درونی و کنشگری خاصِ خود، که در فرایند انقلاب نقش فعالی ایفا کرد، در دورة پساانقلابی فراز و فرودهای خاص و نستباً متفاوتی را تجربه کرده است که مقالة حاضر به بررسی آن میپردازد.در اینجا طبقه متوسط با معیارهای اقتصادی، تحصیلات، و اشتغال سنجش میشود و برای دستیابی به این هدف از تحلیل اسنادی استفاده شده و دادههای موردِنیاز از گزارشهای رسمی سازمانها، بویژه مرکز آمار ایران، بدست آمده اند.براساس یافتهها حجم طبقه متوسط در ایران پساانقلاب، در ابعاد مختلف افزایش داشته که این امر محصول نوسازی پس از جنگ، اصلاحات و گسترش آموزش عالی بوده است. در این میان طبقه متوسط جدید، که دارای ارزشهای نوگراتر است، بیش از بخش سنتی آن، که یکی از پایگاههای اجتماعی حاکمیت به شمار میرود، رشد داشته است. رشد آن از یکسو و بیتوجهی به مطالباتِ آن از سوی دیگر تضادهایی را در رابطه بین حاکمیت و این طبقه شکل داده است.