ادراک از عدالت و ارزیابی معیارهای وضع عادلانه در ساختار طبقاتی؛ مقایسه نظام مشاغل در دو استان تهران و گیلان
نویسندگان
1 گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران
2 فارغالتحصیل دکتری جامعهشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران
doi
10.22059/jsr.2023.91523چکیده
این پژوهش به دنبال بررسی مقایسهای ادراک از عدالت و احساس بیعدالتی در بین گروههای مختلف شغلی(ساختار طبقاتی) است. معیارهای وضع عادلانه از طریق ارزیابی ملاکهای توزیع درآمد در سه موضع «پاداشدهنده»، «پاداشگیرنده» و «ناظر بیطرف» به صورت تجربی سنجیده و سپس با ملاکهای نظری مقایسه شده است. روش انجام پژوهش پیمایش با تکنیک پرسشنامه ساختیافته با حجم نمونه 381 نفر از بین دو جامعه آماریِ نظام مشاغل استان تهران و گیلان بوده است. یافتههای حاصل از سنجش ارزیابی عادلانه بودن درآمد با «روش جِسو» نشان داد، ارزیابی تمام گروههای شغلی از درآمدشان، در قطب منفی است به این معنا که میزان درآمد واقعی کمتر از درآمد عادلانهِ مورد انتظار برآورد شده است. از منظر مقایسه اجتماعی بین گروههای شغلی نیز مشخص گردید که اولاً اکثر گروههای شغلی وضع خود را با گروههای شغلی بالاتر از گروه شغلی خود مقایسه میکنند و ثانیاً گروه مرجع مقایسهای تمام مشاغل، گروه شغلی «مسئولین دولتی و مقامهای مدیریتی کشوری» بوده است. این تحقیق نشان داد که ارزیابی معیارهای وضع عادلانه نسبت به سه موضع پاداشگیرنده، پاداشدهنده و موضع بیطرف ترتیب و اولویتهای متفاوتی دارد اما فصل مشترک آنها این است که شاخص «سزاواری» مربوط به معیار فرایند کار نسبت به سایر شاخصها در اولویت اصلی توزیع درآمد قرار دارد.