«رنج زشتی» بازسازی معنایی تجربه زیسته زشت‌رویی

نویسندگان

1 دکتری جامعه شناسی دانشگاه الزهرا

doi
10.22059/jsr.2023.91910
چکیده

«در زندگی زخمهایی هست که مثل خوره در انزوا روح را آهسته می خورد و می تراشد این دردها را نمی شود به کسی اظهار کرد». زشتی انحراف از معیارهای زیبایی و برچسبی است که برای افراد مشمول، نوعی داغ و تجربه‌ای بغرنج، همراه با پیامدهای ناگوار می باشد. این پژوهش به بررسی تجربه زیسته از انگ “زشت”‌رویی پرداخته است. به دلیل حساسیت اخلاقی مسئله در جامعه و احترام به عزت‌نفس افراد نمونه، بجای مصاحبه از روش‌های بدون مزاحمت و محجوب استفاده گردید، به این نحو که نظرات و درد دل‌هایی که توسط این افراد در سایت‌ها و انجمن‌ها و تالارهای گفتگوی آنلاین درج گردیده بود جمع‌آوری و وارد نرم‌افزار مکس کیودا[1] گردید. در این مطالعه، مقوله‌های اصلی، در نظرات 204 کاربر به اشباع رسید . نتایج پژوهش حاضر نشان داد؛ درک زشت‌رویی خویشتن در اکثر مواقع بیش ازآنچه پدیده‌ای ذاتی باشد به سه عامل عمده مرتبط است: 1- برچسب‌زنی از سوی دیگری 2- مقایسه خود با دیگری3- بازنمایی  و تعریفی محدود از زیبایی در رسانه ها. زشت‌رویی با تجربیات و خودپنداره هایی مانند تنفرآمیز بودن، شرم آوری، بدشگون و شروربودن، ناقص و لکه ننگ بودن در افراد همراه است. از پیامدهای بسیار شایع این مسئله می‌توان به مورد تمسخر و تحقیر واقع‌شدن، مشکلات روحی، پایین آمدن عزت‌نفس، پسرفت، تنهایی و طرد شدن از سوی جنس مخالف، مشکلات تشکیل خانواده و فرزندآوری اشاره کرد. استراتژی‌های این افراد را در مواجهه با تجربه زشت‌رویی را می‌توان به سه دسته کلی تقسیم کرد: 1- استراتژی‌های ناسازگاری منفعلانه (گریه، شکایت، افسردگی، اعتیاد و...) 2- استراتژی‌های تغییر (جبران-هویت زدایی و پنهان سازی)3 - استراتژی‌های پذیرش (کنار آمدن و بالا بردن عزت به نفس، شکرگزاری). به دلیل کلیشه سازی‌های منفی که در رسانه‌ها و جامعه در مورد افراد زشت‌رو وجود دارد این افراد برخوردهای نامحترمانه ای را تجربه می‌کنند. نتایج این پژوهش بازتاب اندکی از وضعیت غمبار و زجرهای عمیقی است که افراد زشت‌رو در طول زندگی بخصوص در سنین نوجوانی با آن دست به غریبان هستند، وضعیتی که با تغییر نگرش مرسوم و پی‌ریزی گفتمان «زشت شرور و تنفرآمیز نیست»، امکان اصلاح و بهبود آن وجود دارد.