فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

انتخاب ژنوتیپ­های پرمحصول و پایدار به­ویژه برای شرایط دیم از اهمیت زیادی برخوردار است. هدف از این تحقیق، استفاده از روش بای‌پلات ژنوتیپ در عملکرد × صفت (GYT) جهت انتخاب ژنوتیپ‌های برتر گندم نان بر اساس ترکیب عملکرد - صفت تحت شرایط دیم بود. به‌همین منظور، 16 ژنوتیپ گندم نان در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در دو سال زراعی (98-1396) ارزیابی شدند. مقایسه میانگین عملکرد دانه ژنوتیپ‌ها در سال‌های اجرای آزمایش نشان داد که ژنوتیپ­های G1 (رقم آفتاب)، G15 و G8 به­ترتیب با میانگین عملکرد دانه 3433، 3269 و 3232 کیلوگرم در هکتار دارای بیش­ترین عملکرد دانه بودند. بررسی نمودار چندضلعی بای‌پلات GYT نشان داد که ژنوتیپ‌ G8 در ترکیب وزن هزار دانه، تعداد دانه در سنبله و طول سنبله با عملکرد دانه، بهترین ژنوتیپ بود. ژنوتیپ G1 نیز در ترکیب تعداد سنبلچه در سنبله، طول ریشک و زودرسی با عملکرد دانه از برتری نسبی برخوردار بود. نمایش مختصات تستر متوسط (ATC) بای‌پلات GYT، ژنوتیپ‌های G1، G8 و G15 را با کلیه ترکیبات مثبت عملکرد- صفت به­عنوان بهترین ژنوتیپ‌ها و ژنوتیپ‌های G13، G4، G14 و G7 را به­عنوان ضعیف‌ترین ژنوتیپ‌ها شناسایی کرد. ژنوتیپ‌های G15 و G16 نیز برای ترکیبات عملکرد- صفت متعادل بودند. رتبه‌بندی ژنوتیپ‌ها بر اساس شاخص GYT نیز نشان داد که ژنوتیپ‌های G1، G8 و G15 بهترین ترکیب عملکرد دانه با صفات مورد ارزیابی را در سال‌های اجرای آزمایش داشتند. بر اساس نتایج به­دست آمده از این تحقیق، همبستگی بالایی بین وزن هزار دانه، تعداد دانه در سنبله و وزن دانه در سنبله در ترکیب با عملکرد دانه مشاهده شد که نشان­دهنده سودمندی بالای ترکیب این صفات با عملکرد دانه برای بهبود عملکرد ژنوتیپ‌های گندم نان تحت شرایط دیم است.