فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با شناخت تنوع و غالبیت گونه­ای علف‌های هرز که متأثر از تغییر مدیریت زراعی و کنترل آن­ها است، می­توان این گیاهان را به­صورت کارآمدتری مدیریت کرد. در این تحقیق، تنوع گونه‌ای علف‌های ‌هرز مزارع گندم آبی حوزه مرکزی شهرستان اراک در دامنه مساحت­ کم­تر از یک، یک تا دو، دو تا چهار، چهار تا هشت و بیش از هشت هکتار در سال 1398 مورد بررسی قرار گرفت. در مجموع 74 گونه ‌علف هرز از 25 خانواده شناسایی شد که 61 گونه‌ دولپه‌ و 13 گونه تک‌لپه‌ بودند. همچنین، 38/78 درصد یک‌ساله، 62/21 درصد چند‌ساله، 95/95 درصد سه‌کربنه و 05/4 درصد چهار‌کربنه بودند. خانواده‌های شب‌بو و کاسنی دارای بیش­ترین تنوع گونه‌ای دو‌لپه و خانواده گندمیان متنوع‌ترین خانواده تک‌لپه بودند. ده گونه علف هرز غالب بر اساس شاخص غالبیت، شامل خاکشیر‌ شیرین (Descurainia sophia)، پیچک صحرایی (Convolvulusarvensis)، دم‌روباهی (Alopecurus myosuroides)، کنگر وحشی (Cirsium arvense)، گل گندم (Centaureadepressa)، علف‌ هفت‌بند (Polygonumaviculare)، شیر پنیر (Galiumtricornutum)، کله‌گنجشکی (syriacum Eeuclidium)، ناخنک (Goldbachia laevigata) و قندیل (Hypecumpendulum) بودند. ارتباط معکوس و معنی‌داری بین اندازه مزارع با شاخص‌های شانون- وینر و یکنواختی پایلو مشاهده شد و بیش­ترین مقدار این شاخص­ها (به­ترتیب 58/2 و 84/0) در مزارع با مساحت کم­تر از یک هکتار و کم­ترین مقدار آن­ها (به­ترتیب 48/1 و 61/0) در مزارع بیش­تر از هشت هکتار به­دست آمد. در مقابل، ارتباط بین وسعت مزارع با شاخص غالبیت سیمپسون، مستقیم و معنی‌دار بود و مقدار این شاخص در مزارع زیر یک هکتار و بالای هشت هکتار به­ترتیب 1/0 و 33/0 محاسبه شد. به‌طورکلی، نتایج این پژوهش نشان داد که تعداد محدودی از گونه­های علف­های هرز این حوزه در بیش­تر مزارع از پراکنش مناسبی برخوردار بودند و تراکم، فراوانی، یکنواختی و شاخص غالبیت بالایی داشتند و در صورتی‌که روش‌های معمول مدیریت مزارع ادامه یابد، احتمال کاهش تنوع گونه­ای و غالب­شدن علف‌های هرز مشکل‌ساز وجود دارد.