نقش نهاد آموزش‌و‌پرورش در نهادینه‌سازی دین‌داریِ جوانان در شهر رشت

نویسندگان

1 دانش‌آموختة دکتری تخصصی جامعه‌شناسی، پژوهشگر و نویسنده. ایران

2 استادیار گروه جامعه‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی. تهران، ایران.

doi
10.22059/jsr.2023.92471
چکیده

پژوهش حاضر با هدف اکتشاف و توصیف نقش میانجی آموزش­وپرورش حکومت دینی در خصوص دین­دارسازی، در میان گروهی از جوانان ۲۱ تا ۳۶ سالة زن و مرد با تعداد برابر در شهر رشت انجام شد. رویکرد این پژوهش کیفی و روش آن تحلیلِ ­روایت، ابزار گردآوری یافته‌ها، مصاحبة روایتی با ۱۶ تن از جوانان است. چارچوب نظری تلفیقی از آرای چند جامعه­شناس در بارة تحولات دین‌داری است. نتایج پژوهش گویای آن است که: 1. نظام رسمی یزدان­سالار ایران دارای آموزش­­و­پرورش به شدت بسته است و به‌تبع بسته بودن بسیار ناکارآمد است؛ 2. این نظام آموزشی با تکرار مباحث دینی و با توجیه و تفکیک امور مقدس و نامقدس، حسب ارشاد و سپس اجبار در مباحث دینی به­صورت اعتقادی‌اندیشانة صرف، تمرکز دارد که مانعی در بروز خلاقیت­های دانش­آموزان است؛ 3. اختصاص زمان زیادی به کلاس­های تعلیمات دینی به­طور نظری (کتاب و تک­گویی معلمان و دبیران) و انجام فرایض به گونة عملی در تمام مقاطع تحصیل از عوامل فشار و فرسایندگی و در نهایت، موجب وضعیت نامتعادل و غیرسازنده از نوع شرطی شدن و بیگانگی دینی دانش­آموزان شده است. از این­­رو، همة مشارکت­کنندگان محدودِ در این پژوهش، نظام آموزش­وپرورش را نهادی غیرمفید و ناکارآمد معرفی نمودند.