نقش نهاد آموزشوپرورش در نهادینهسازی دینداریِ جوانان در شهر رشت
نویسندگان
1 دانشآموختة دکتری تخصصی جامعهشناسی، پژوهشگر و نویسنده. ایران
2 استادیار گروه جامعهشناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی. تهران، ایران.
doi
10.22059/jsr.2023.92471چکیده
پژوهش حاضر با هدف اکتشاف و توصیف نقش میانجی آموزشوپرورش حکومت دینی در خصوص دیندارسازی، در میان گروهی از جوانان ۲۱ تا ۳۶ سالة زن و مرد با تعداد برابر در شهر رشت انجام شد. رویکرد این پژوهش کیفی و روش آن تحلیلِ روایت، ابزار گردآوری یافتهها، مصاحبة روایتی با ۱۶ تن از جوانان است. چارچوب نظری تلفیقی از آرای چند جامعهشناس در بارة تحولات دینداری است. نتایج پژوهش گویای آن است که: 1. نظام رسمی یزدانسالار ایران دارای آموزشوپرورش به شدت بسته است و بهتبع بسته بودن بسیار ناکارآمد است؛ 2. این نظام آموزشی با تکرار مباحث دینی و با توجیه و تفکیک امور مقدس و نامقدس، حسب ارشاد و سپس اجبار در مباحث دینی بهصورت اعتقادیاندیشانة صرف، تمرکز دارد که مانعی در بروز خلاقیتهای دانشآموزان است؛ 3. اختصاص زمان زیادی به کلاسهای تعلیمات دینی بهطور نظری (کتاب و تکگویی معلمان و دبیران) و انجام فرایض به گونة عملی در تمام مقاطع تحصیل از عوامل فشار و فرسایندگی و در نهایت، موجب وضعیت نامتعادل و غیرسازنده از نوع شرطی شدن و بیگانگی دینی دانشآموزان شده است. از اینرو، همة مشارکتکنندگان محدودِ در این پژوهش، نظام آموزشوپرورش را نهادی غیرمفید و ناکارآمد معرفی نمودند.