تحلیل پارادایمی مفهوم زنانهانگاری مادری با روش نظریه بنیانی ؛ موردمطالعه (کارمندان شرکت آبفای منطقه یک تهران)
نویسندگان
1 گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران
2 گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 گروه جامعه شناسی، گرایش فرهنگی، دانشکده علوم انسانی.، واحد علوم وتحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران.، ایران
4 گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22059/jsr.2023.92472چکیده
این پژوهش به فهم زنانهانگاری مادری میپردازد و اینکه قرار گرفتن مادری در حیطه مسئولیتهای زنانه بر مبنای چه عواملی برساخته و با چه وضعیتها و عناصری درک میشود و پیامدهای آن بر زندگی روزمرۀ زنان چیست. با بهرهگیری از رهیافت گرندد تئوری و انجام مصاحبههای عمیق با 32 نفر و گردآوری و تحلیل دادهها چهار پدیده "زنانه انگاری مادری" " مقاومت در برابر زنانه انگاری مادری" " گفتمان مسلط و ایدهآل مادری" و "مقاومت در برابر گفتمان مسلط مادری" پدیدار شدهاند. از یافتهها چنین برمیآید که انتظار از زنان برای ایفای تمام و کمال نقش مادری، امری برساختة ساختارها و سنتها و ناشی از فشار گفتمانهای مختلف است. در برابر، میل زنان به مادری کردن توسط برخی دیگر پدیدهای جهانشمول، غریزی و دارای ذاتی ازلی و ابدی فهم شده است. "گفتمان مسلط مادری"، زنان را به رعایت الگوهای ایدآل مادری فرا میخواند و دیدگاههایی که در تقابل این گفتمان قرار میگیرند با عزیمت از «مادر بودن/مادری» به سوی «مادریکردن/مادرانگی»، پدیده مرکزی "تکثر در نقش مادری" و شبهنظریه "ظهور شیوههای مادرانگی سیال" را دربردارند. نتیجه آنکه اسطوره-افسانه « مادری، نقشی زنانه» به چالش کشیده میشود و ما شاهد چرخش از رویکردهایی که مادری را صرفا زنانه و دارای اصالتی ذاتی میپندارند به سمت سیالیت و پویایی برساخت مادرانگی هستیم که در این سپهر گفتمانی، مادری الزاماً امری زنانه شمرده نمیشود.
