فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

وبر در مواضع مختلف تلاش کرده تا از مفهوم عینیت برای علوم اجتماعی و جامعه‌شناسی دفاع کند. این تلاش از سویی برای گریز از نسبی‌گرایی اخلاقی و از سویی برای دور شدن از نسبی‌گرایی معرفتی است. او با ابزار عینیت از نسبی‌گرایی معرفتی فاصله گرفته و با تأکید بر مفهوم چالشی شخصیت دانشمند از نسبی‌گرایی اخلاقی. در این مقاله تلاش کردیم تا نگاهی تکوینی به تحول مسئلة عینیت در اندیشه وبر داشته باشیم. برای این منظور تأثیرپذیری وبر از دو مفهوم مکتب نوکانتی‌های جنوب غربی آلمان، را پی‌جویی کرده‌ایم. وبر در ارائه نوع ایده‌آل وام‌دار ویندلباند بود و ربط ارزشی را هم از ریکرت اخذ کرد. ربط ارزشی در خدمت نوع ایده‌آل قرار گرفت و نهایتاً کل جامعه‌شناسی وبر بر آن ابتناء یافت. نوع ایده‌آل هرچند مفهومی تا حدممکن خالی از محتوا و عام است، اما رویکرد به آن مبتنی بر ارزش‌هایی است که دانشمند واجد آن است. علم اجتماعی هنگامی ممکن است که یا این ارزش‌ها در نفس‌الامر جهانی و عام باشند و یا به طریقی غیرمعرفتی و با فرایندی مشابه جهانی‌شدن، جهانی و عام بشوند. هرچند از برخی فقرات وبر رویکرد دوم هم استشمام می‌شود، اما توجه به وجوه ریکرتی اندیشه‌ی وبر، احتمال اول را تقویت می‌کند. این مقاله پژوهشی است پیرامون امکانات نوع ایده‌آل برای عینیت در علوم اجتماعی از منظر وبر.