جایگاه رکن «ضرر و زیان» در مذاکرات کنوانسیون چارچوب ملل متحد در ‏خصوص تغییر آب و هوا (‏UNFCCC‏) و تأثیر طرح دعاوی قضایی داخلی ‏(در کشورهای پیشرفته و توسعه‌نیافته) و بین‌المللی بر آن

نویسندگان

1 گروه حقوق بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه پیام نور، واحد تهران جنوب، تهران، ایران‏

2 گروه فقه و حقوق پژوهشکدۀ امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22059/jcl.2023.353664.634462
چکیده

ازآنجایی که مذاکرات کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد در مورد تغییرات آب و هوایی (UNFCCC) در ارائۀ حمایت کافی از قربانیان آب و هوا شکست خورده است، کشورهای آسیب‌پذیر و نیز سازمان‌های غیردولتی با جدیت در حال بررسی راه‌های قانونی برای به‌دست‌آوردن منابعی جهت جبران «ضرر و زیان» وارده هستند و در این مسیر طرح دعاوی قضایی را عامل هدایتگری مذاکرات UNFCCC به سمت پیش‌بینی و مقرر داشتن منابع این جبران می‌دانند. این مقاله با تأکید بر ضرورت حمایت جامعۀ بین‌الملل از آسیب‌های اقلیمی ناشی از دست‌کاری درآب و هوا، به‌ویژه آسیب‌های وارده بر کشورهای آسیب‌پذیر و کمترتوسعه‌یافته، با هدف اثبات تأثیر دعاوی ضرر و زیان بر مذاکرات UNFCCC و به روش توصیفی- تحلیلی، به بررسی دیدگاه‌های موافقان و مخالفان این ایده و دلایل آنها و نیز عناصر و نهادهای مؤثر در این قضیه همچون سازمان‌های غیردولتی و شبکه‌های دعوای حقوقی می‌پردازد و درنهایت اثبات می‌کند که علی‌رغم این واقعیت که سازوکار طرح دعوی قضایی مسئولیت و جبران خسارت‌های آب و هوایی هنوز در مراحل نه‌چندان پیشرفته است، اما به‌عنوان راهی قانونی دارای ظرفیت قابل‌توجهی برای هدایت مذاکرات UNFCCC در موضوع ضرر و زیان، به‌ویژه لزوم «تعیین منابع مالی جدید و اضافه» بر دو رکن کاهش و سازگاری از سوی UNFCCC است.