«برای عشق، پول یا هر دو؟»مطالعه کیفی منفعتطلبی زنانه در پارادایم جامعهشناسی اقتصادی جدید
نویسندگان
1 استادیار، جامعهشناسی، گروه علوماجتماعی، دانشکده علوماجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
doi
10.22059/jsr.2022.88961چکیده
منفعت مفهومی غنی است که میتواند در حوزهها و پارادایمهای گوناگون به کار رود. اما اقتصاددانان با تقلیلگرایی تنگنظرانهای همواره به نوع خاصی از منفعت، یعنی منفعت اقتصادی، اشاره دارند. در حالی که جامعهشناسان بر روی انواع مختلف منافع تاکید میکنند. این مقاله قصد دارد فراتر از رویکرد جریان اصلی علم اقتصاد، به کمک رویکرد جامعهشناسی اقتصادی جدید، ویژگیهای منفعت زنانه را در حوزه صنایعدستی مدرن در عصر دیجیتال کشف کند. این پژوهش کیفی_اکتشافی به این پرسش اساسی پاسخ خواهد داد که آیا زنان در کنش کارآفرینانه خود در حوزه صنایعدستی مدرن به دنبال کسب یک نوع منفعت (عمدتا اقتصادی) هستند یا انواع منافع؟ و از خلال پاسخ به این پرسش به ابعاد گوناگون منفعتطلبی زنانه نیز پرداخته خواهد شد. بنابراین مطالعه حاضر نشان میدهد که زنان سازنده در این حوزه، نه به دلیل محرومیت و استیصال اقتصادی، بلکه برای کسب انواع منفعت (شامل منفعت استقلال طلبی، منفعت عاطفی، منفعت خودشکوفایی و منفعت شبکهای)دست به کارآفرینی زدهاند. همچنین آنها انواع منافع را از طریق ایجاد ارتباطات شبکهای در بستر شبکههای مجازی تقویت کرده و از این طریق، پیامدهای حاصل از گفتمان زنانه را در بین اجتماع سازندگان صنایعدستی گسترش میدهند. بر این مبنا کارآفرینی برای زنان یک نیاز برآمده از استیصال و اضطرار نیست بلکه یک انتخاب آگاهانه برای استقلال و تاییدی بر سوژهگی زنان در جامعه معاصر است. کارآفرینی فرصت تلاقی وفاداری به حوزه خصوصی از یک سو و مشارکت در حوزه عمومی از سوی دیگر را فراهم میسازد و همزمان منفعت فردی و جمعی را برای زنان به ارمغان آورده است.