«برای عشق، پول یا هر دو؟»مطالعه‌ کیفی منفعت‌طلبی زنانه در پارادایم جامعه‌شناسی اقتصادی جدید

نویسندگان

1 استادیار، جامعه‌شناسی، گروه علوم‌اجتماعی، دانشکده علوم‌اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

doi
10.22059/jsr.2022.88961
چکیده

منفعت مفهومی غنی است که می‌تواند در حوزه­ها و پارادایم­های گوناگون به کار رود. اما اقتصاددانان با تقلیل­گرایی تنگ­نظرانه­ای همواره به نوع خاصی از منفعت، یعنی منفعت اقتصادی، اشاره دارند. در حالی که جامعه­شناسان بر روی انواع مختلف منافع تاکید می‌کنند. این مقاله قصد دارد فراتر از رویکرد جریان اصلی علم اقتصاد، به کمک رویکرد جامعه­شناسی اقتصادی جدید، ویژگی­های منفعت زنانه را در حوزه صنایع‌دستی مدرن در عصر دیجیتال کشف کند. این پژوهش کیفی_اکتشافی به این پرسش اساسی پاسخ خواهد داد که آیا زنان در کنش کارآفرینانه خود در حوزه صنایع­دستی مدرن به دنبال کسب یک نوع منفعت (عمدتا اقتصادی) هستند یا انواع منافع؟ و از خلال پاسخ به این پرسش به ابعاد گوناگون منفعت­طلبی زنانه نیز پرداخته خواهد شد. بنابراین مطالعه حاضر نشان می­دهد که زنان سازنده در این حوزه، نه به دلیل محرومیت و استیصال اقتصادی، بلکه برای کسب انواع منفعت (شامل منفعت استقلال طلبی، منفعت عاطفی، منفعت خودشکوفایی و منفعت شبکه­ای)دست به کارآفرینی زده‌اند. همچنین آنها انواع منافع را از طریق ایجاد ارتباطات شبکه‌ای در بستر شبکه­های مجازی تقویت کرده و از این طریق، پیامدهای حاصل از گفتمان زنانه را در بین اجتماع سازندگان صنایع‌دستی گسترش می­دهند. بر این مبنا کارآفرینی برای زنان یک نیاز برآمده از استیصال و اضطرار نیست بلکه یک انتخاب آگاهانه برای استقلال و تاییدی بر سوژه‌گی زنان در جامعه معاصر است. کارآفرینی فرصت تلاقی وفاداری به حوزه خصوصی از یک سو و مشارکت در حوزه عمومی از سوی دیگر را فراهم می‌سازد و همزمان منفعت فردی و جمعی را برای زنان به ارمغان آورده است.