«انتفای قراردادهای مرتبط» در حقوق قراردادهای نوین فرانسه با نگاهی به قابلیت پذیرش آن در حقوق ایران
نویسندگان
1 گروه حقوق خصوصی دانشگاه استراسبورگ، استراسبورگ، فرانسه
2 گروه حقوق دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
doi
10.22059/jcl.2023.342932.634355چکیده
در حقوق فرانسه، پیشتر وقتی اجرای چند قرارداد برای تحقق عملیات واحد ضروری بود و یکی از قراردادها بهعنوان قرارداد محوری ازبین میرفت، در خصوص مبانی و ضمانت اجرای زوال قرارداد محوری بر سرنوشت سایر قراردادهای مرتبط، ابهام وجود داشت. در مورد ضمانت اجرا، گاهی بطلان، گاه فسخ و گاهی هم انتفاء مطرح میشد. بر اساس بازنگری ۱۰ فوریه ۲۰۱۶ قانون مدنی فرانسه، در بندهای ۲ و ۳ مادۀ ۱۱۸۶ ضمانت اجرای «انتفاء» برای زوال قراردادهای مرتبط برگزیده شد. در خصوص مبنا، رویۀ قضایی قبل از بازنگری، برای توجیه زوال قراردادهای مرتبط، به تئوری سبب، تجزیهناپذیری تعهدات، شرط و تبعی بودن استناد میکرد که مبنای بیانشده نیز ابهاماتی را بهدنبال داشت که بازنگری به آن مبنای قانونی بخشید. برای کاربست نهاد انتفاء برای زوال قراردادهای مرتبط شرایطی ضروری است: ۱- انجام عملیات واحد ۲- زوال قرارداد و تعیینکننده بودن قرارداد زوالیافته برای قرارداد دیگر و یا ناممکن شدن قرارداد بعدی ۳- آگاهی متعاقد از وحدت عملیات. با جمع این شروط، اگر قرارداد محوری به هر دلیلی باطل، فسخ یا منتفی شود، قراردادهایی که به قرارداد محوری وابستهاند، منتفی میشوند. رویکرد نظام حقوقی ایران در خصوص مبانی و ضمانت اجرای قراردادهای مرتبط شفاف نیست و دکترین کمتر به آن پرداخته است و رویۀ قضایی هم قضاوت روشنی نسبت به آن ندارد. نگارندگان پژوهش حاضر ضمن معرفی این مفهوم جدید در حقوق فرانسه، تلاش کردهاند سودمند بودن آن در حقوق ایران را هم مورد بررسی قرار دهند.
