فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بیماری بلاست که توسط قارچ Pyricularia oryzae ایجاد می‌شود، یکی از بیماری‌های مهم برنج است که عملکرد برنج را در بعضی از سال‌ها تا 80-70 درصد کاهش می‌دهد. شیوه‌های مناسب کنترل این بیماری همیشه مورد توجه محققین بوده و به­ویژه معرفی ارقام متحمل همیشه به­عنوان یکی از مهم‌ترین اهداف اصلاحی مدنظر به­نژادگران برنج بوده است. هدف از اجرای تحقیق حاضر، غربال ژنوتیپ­های برنج برای تحمل به بیماری بلاست برگ تحت شرایط آلودگی مصنوعی در مزرعه بود. در این تحقیق، تعداد 121 ژنوتیپ برنج از مجموعه ژرم‌پلاسم­های مؤسسه تحقیقات برنج کشور (RRII) و موسسه تحقیقات بین‌المللی برنج (IRRI) انتخاب و در قالب یک طرح لاتیس 11×11 با دو تکرار تحت شرایط آلودگی مصنوعی با قارچ عامل بیماری بلاست در مزارع تحقیقاتی موسسه تحقیقات برنج کشور (رشت) در سال 1394 کشت شدند. صفات مورد مطالعه شامل تعداد لکه‌ها، تعداد لکه‌های اسپورزا، سطح آلودگی، درصد آلودگی، تیپ آلودگی و سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری بودند که در خزانه بلاست در گیاهان تلقیح‌یافته با قارچ عامل بیماری اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد که تفاوت بسیار معنی‌داری (P<0.01) بین ژنوتیپ‌ها برای همه صفات مورد بررسی وجود داشت و بیش­تر صفات دارای وراثت‌پذیری عمومی و ضرایب تغییرات فنوتیپی و ژنوتیپی بالایی بودند. نتایج تجزیه خوشه‌ای جهت طبقه‌بندی ژنوتیپ‌ها بر اساس صفات مرتبط با بلاست برگ نشان داد که می‌توان ژنوتیپ‌های مورد مطالعه را به سه گروه متفاوت بر مبنای میزان حساسیت و تحمل به بلاست برگ تفکیک کرد. به­طور کلی، نتایج این تحقیق نشان داد که از بین ژنوتیپ‌های مورد مطالعه، تعداد هشت ژنوتیپ متحمل به بلاست برگ بودند و ژنوتیپ‌های مهم و شاخص در بین آن‌ها ندا و خزر بودند. از ژنوتیپ­های متحمل می­توان جهت دستیابی به ارقام متحمل به بلاست برگ در برنامه­های به­نژادی آینده استفاده کرد.