مطالعۀ تطبیقی «مسئولیت مدنی ناشی از آزبست» در حقوق فرانسه و ‏امریکا؛ ارائۀ الگوهایی برای رفع کاستی‌های حقوق ایران

نویسندگان

1 استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

2 استادیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی

doi
10.22059/jcl.2023.356480.634479
چکیده

در این مقاله، مسئولیت مدنی ناشی از آزبست به ‌صورت تطبیقی در حقوق فرانسه و امریکا، با هدف ارائه الگویی‌هایی برای رفع کاستی‌های حقوق ایران و با روش توصیفی– تحلیلی مطالعه شده است. پرسش اصلی این بود که در نظام‌های مورد مطالعه، مبانی و ارکان مسئولیت ناشی از آزبست چیست و چه راهکارهای مؤثری برای حمایت از قربانیان آزبست و جبران خسارت آنان پیش‌بینی شده است. پس از مطالعۀ تطبیقی، این نتیجه به‌دست آمد که در حقوق امریکا مسئولیت ناشی از آزبست مبتنی بر مسئولیت محض است، اما در حقوق فرانسه این مسئولیت بر نظام مسئولیت کارفرما در برابر کارگر استوار گشته، با تأسیس تعهد ایمنی از نوع تعهد به‌ نتیجه و تقصیر نابخشودنی کارفرما و فرض اطلاع وی، تنها در صورت وقوع قوۀ قاهره، کارفرما از مسئولیت معاف خواهد بود. از حیث ارکان مسئولیت مدنی نیز با وجود پاره‌ای تفاوت‌ها، هر دو کشور با توسعۀ مفهوم و قلمرو خسارت‌های قابل جبران و رابطۀ سببیت مفروض، به‌ حمایت از زیان‌دیدگان آزبست شتافته‌اند. به‌علاوه، برای تضمین و تسریع در پرداخت خسارت زیان‌دیدگان در حقوق فرانسه «نظام خاص جبران خسارت قربانیان آزبست» تأسیس شده و با ایجاد صندوقی مستقل و دارای بودجه و ساختاری مشخص، موارد رجوع به صندوق و میزان خسارت قابل جبران از سوی صندوق با سازوکارهای معین، مقرر گشته است. حقوق امریکا نیز در همین راستا گام برداشته است. از این ‌رو، پیشنهاد می‌شود که قانون‌گذار ما هم با کنار گذاشتن تقصیر به‌عنوان مبنای مسئولیت و تسهیل در اثبات رابطۀ سببیت، نظام خاص جبران خسارت زیان‌دیدگان آزبست را تأسیس نماید.