مطالعه جامعه‌شناختی هویت قومی نوجوانان شهر زاهدان و تأثیر ابعاد مذهبی، ملی و غربگرایانه بر آن

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی دانشگاه شیراز

2 استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه شیراز

3 استاد گروه علوم اجتماعی دانشگاه شیراز

4 استاد گروه علوم اجتماعی دانشگاه شیراز

doi
10.22059/jsr.2022.88968
چکیده

مقوله هویت در بسیاری از کشورها از جمله ایران، مقوله واحدی نیست و متأثر از منابع هویتی گوناگون است که گاهی تضاد و کشاکش آن­ها با یکدیگر موجب نگرانی­هایی شده است؛ از این­روی، به تناسب پدیده­هایی که انسان از طریق آن­ها خود را می­شناسد و به دیگران می­شناساند، می­توان هویت داشت. از هویت می­توان به‌عنوان پسوند پدیده­هایی چون فرهنگ، قومیت، ملیت، دین، محل سکونت، ایل، طایفه و نظایر آن استفاده کرد. این پژوهش به منظور بررسی نسبت هویت قومی با ابعاد هویتی در میان دانش‌آموزان شهر زاهدان انجام شده است. نمونه پژوهش را تعداد ۴۰۰ نفر از دانش‌آموزان دختر و پسر شاغل به تحصیل در شهر زاهدان تشکیل می‌دهند که داده‌های آن از طریق پرسشنامه گردآوری شده است. یافته‌های پژوهش نشانگر آن است که بین هویت قومی و ابعاد آن یعنی هویت ملی و هویت دینی و هویت جهانی رابطه معناداری وجود دارد البته این رابطه مثبت و مستقیم است و همچنین هویت دینی بیشترین رابطه را دارد و پس از آن هویت ملی کمترین رابطه را نیزبا هویت جهانی دارد. پسران در این مطالعه از سطح بالاتری نسبت به دختران در دارا بودن هویت‌های مذکور قرار دارند. از نکات اصلی در بررسی هویت در منطقه سیستان و بلوچستان توجه به مسئله حاشیه‌بودن است حاشیه‌بودن چنان بر هویت مردمان آن منطقه تأثیرگذار است که تصور از این هویت بدون توجه به لایه‌های متعدد حاشیه‌بودن ممکن نخواهد بود با توجه به یافته‌های پژوهش هویت دینی از سایر عوامل در تبیین هویت قومی تأثیرگذارتر است و در اصل مهم‌ترین عامل تبیین‌کننده هویت قومی است و دو عامل قومیت و مذهب به‌عنوان تفاوت‌های جدی قوم بلوچ و منطقه سیستان و بلوچستان از مابقی کشور می‌باشد همانطور که چارچوب نظری پژوهش تبیین می‌کند هویت دانش‌آموزان منطقه سیستان و بلوچستان تحت تأثیر ساخت‌های اجتماعی، فرهنگی می‌باشد.