بررسی جبران خسارت زیست‌محیطی در نظام حقوقی ایران و جمهوری ‏خلق چین

نویسندگان

1 گروه حقوق دانشگاه پیام نور، تهران، ایران‏

2 گروه حقوق دانشگاه پیام نور، تهران، ایران‏

doi
10.22059/jcl.2023.357487.634487
چکیده

تخریب محیط‌ زیست مهم‌ترین رفتار تعدی‌گرایانه است که موجب تضعیف حق حیات بشری می‌شود؛ حقی که همواره نیازمند حفاظت و حمایت به شیوه‌های گوناگون بوده ‌است. از این رو، تدوین شاخص‌های خسارت محیط‌ زیست به‌عنوان یکی از دغدغه‌های اساسی برای جبران خسارت‌های زیست‌محیطی تلقی شده و لزوم جبران خسارت‌های جرایم زیست‌محیطی در نظام حقوقی ایران و چین تحت قوانین عام و خاص مورد پذیرش قرار گرفته است. بسیاری از ناظران به این واقعیت اشاره دارند که رشد چشمگیر اقتصاد در چین دارای هزینه‌های سنگینی به‌ویژه از لحاظ زیست‌محیطی مرتبط با این رشد بوده است. در عین حال، این رشد به‌واسطۀ تأثیرات وخیم زیست‌محیطی دچار آسیب‌هایی نیز شده است. نظام حقوقی ایران و چین با وجود تفاوت‌هایی در زمینۀ راهکارهای جبران خسارت، شباهت‌هایی نیز با هم دارند، ازجمله اینکه در هر دو سیستم مبنای جبران خسارت مطابق با قوانین عام مسئولیت مدنی است؛ موضوعی که مورد انتقاد حقوق‌دانان هر دو کشور قرار گرفته است. در عین حال، مبنای مسئولیت در ایران نظریۀ تقصیر و خطر است و در چین مسئولیت محض بوده، بار اثبات ادعا و رابطۀ سببیت برعهدۀ فرد متخلف است. محیط زیست همواره نیازمند حفاظت و حمایت به شیوه‌های گوناگون بوده‌ است؛ از این رو، تدوین شاخص‌های خسارت‌های محیط‌ زیستی به‌عنوان یکی از دغدغه‌های اساسی برای جبران این‌گونه خسارات تلقی شده و لزوم جبران خسارات جرایم زیست‌محیطی در نظام حقوقی ایران و چین تحت قوانین عام و خاص مورد پذیرش قرار گرفته است.