شناسایی مکان های ژنی مرتبط با مقاومت گیاهچه ای به بیماری لکه قهوه ای معمولی جو با استفاده از روش تجزیه ارتباطی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 دانشیار، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

3 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران

4 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران

5 استادیار گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

doi
10.22124/c.2019.13707.1502
چکیده

بیماری لکه قهوه­ای معمولی با عامل قارچی Cochliobolus sativus یکی از بیماری­های مهم برگی جو است. به­منظور شناسایی مکان‌های ژنی مرتبط با مقاومت گیاهچه­ای به این بیماری در یک جمعیت جو بهاره دو ردیفه اروپایی شامل  142 رقم تجاری، از داده­های ژنوتیپی ۴۰۷ نشانگر AFLP و SSR و داده­های فنوتیپی حاصل از واکنش این ارقام نسبت به چهار جدایه عامل بیماری لکه قهوه­ای معمولی جو (جدایه­های Csh-1 و Csh-16 از جو و Cst-42 و Cst-151 از گندم) استفاده شد. این جدایه­ها از استان­های مازندران، گلستان و خراسان رضوی جمع­آوری شدند. نتایج نشان داد که بیش­تر ارقام مورد مطالعه در مرحله گیاهچه­ای نسبت به جدایه­های Csh-16 و Cst-42 مقاوم بودند، اما بیش­ترین تعداد واکنش حساسیت نسبت به جدایه­های Csh-1 و Cst-151 مشاهده شد. بررسی ساختار جمعیت، لاین­های مورد مطالعه را به دو زیرجمعیت احتمالی (K=2) تقسیم کرد. تجزیه ارتباطی با استفاده از مدل خطی عمومی (GLM) به­ترتیب شش و دوازده مکان ژنی و با استفاده از مدل خطی مخلوط (MLM) به­ترتیب سه و چهار مکان ژنی مرتبط­ با مقاومت به جدایه­های حاصل از برگ جو و گندم در سطح احتمال یک درصد (P≤0.01) شناسایی شد. این مکان­های ژنی روی کروموزوم­های 2H، 3H، 5H، 6H و 7H نقشه­یابی شدند. تمامی مکان­های ژنی شناسایی شده اختصاصی هر جدایه بودند و فقط نشانگر Bmag0225-161 با مقاومت به دو جدایه Cst-151 و Csh-1 مرتبط بود. نشانگرهای شناسایی شده پس از تأیید و اعتبارسنجی می­توانند در برنامه­های به­نژادی برای تولید ارقام مقاوم به بیماری مورد استفاده قرار گیرند.