نگرش به بدن: تفاوت یا تعارض نسلی (مطالعۀ نگرش نسلی بدن‌مندی نوجوانان در شهر تهران)

نویسندگان

1 دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه تهران

2 کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، دانشگاه تهران

doi
10.22059/jisr.2020.302546.1066
چکیده

هدف اصلی این مقاله، واکاوی درک و نگرش نوجوانان تهرانی به‌مثابۀ یک نسل دربارۀ بدن خودشان و دیگران در گروه همسالان و پس از آن، بررسی نگرش بزرگسالان به‌مثابۀ نسل‌های پیشین دربارۀ این درک از بدن نزد نوجوانان است. یافته‌های پژوهش مبتنی بر مصاحبۀ عمیق اکتشافی با 17 نوجوان دختر و پسر (15 تا 18 ساله) و 14 بزرگسال زن و مرد (21 تا 48 ساله) در شهر تهران و تحلیل تماتیک (مفهومی) داده‌های گردآوری‌شده بود. نتایج پژوهش نشان می‌دهد هرچند نگرش‌های مدرن دربارۀ بدن در میان نوجوانان رواج دارد و بسیاری از آنان بدن را مسئله‌ای تغییرپذیر می‌دانند که بیشتر مایۀ حیرت و گاهی نگرانی نسل‌های پیشین است، خود این تغییر، در بیشتر موارد به شکلی متناقض از الگوهای قدیمی مبتنی بر دوگانه‌انگاری مردانه/ زنانه پیروی می‌کند. این وضعیت حاکی از آن است که هرچند از نظر صوری بدن‌مندی نوجوانان شکلی جدید و گاهی غریب به خود گرفته است، در بطن این بدن‌مندی جدید همان ارزش‌ها و الگوهای نسل‌های پیشین با قوت پابرجا هستند و تنها بروز و ظهور متفاوتی یافته‌اند. نگرش بزرگسالان به این بدن‌مندی نوجوانان را نیز می‌توان در قالب سه سنخ «داغ ننگ»، «مدال افتخار» و «بی‌اعتنایی» فهم کرد.