فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هریک از متفکران اجتماعی که در طول تاریخ زیسته‌اند برای انسجام‌بخشی به اندیشه‌های خود، در میان آثارشان، فرد یا جامعه یا تعاملی از هر دو را به‌عنوان عصاره و جان‌مایۀ اندیشه‌های خود بیان داشته‌اند. اقبال با توجه به جامعۀ نامنسجم و پراکنده‌ای که در آن زمان هند پدیدار شده بود و مذاهب و فرق مختلفی که وجود داشت، اختیار و «فردیت» شرقیان را در مقابل استعمار، اضمحلال یافته می‌دید. بر این اساس بازسازی اندیشه دینی خود را بر پایۀ «فلسفۀ خودی» بنا نهاد تا اختیار مرده و خودآگاهی ناتوان شده در میان شرقیان را از نو بپیراید و در آن روح تازه‌ای بدمد، از سوی دیگر اقبال، جامعه را به‌مثابۀ حقیقتی عینی نادیده نمی‌انگارد و درصدد است تا تعاملی میان «فرد» و «جامعه» برقرار سازد، اما با همۀ این احوال فردیت را مقدم بر جامعه می‌دانست. برای این پژوهش از روش اسنادی و کتابخانه‌ای سود جسته‌ایم.