فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هنگامی که از حقوق خانواده سخن به‌میان می‌آید، خانواده به‏عنوان حقیقتی بدیهی مفروض گرفته می‏شود. حال‌آنکه با اختلافات مبنایی عمیق مابین دیدگاه‏های مختلف، مصداقی که هریک از مکاتب فکری و حقوقی ارائه می‏دهند، ممکن است برهم منطبق نباشد؛ به‌طوری که در برخی مصادیق، این عدم انطباق تا حد تباین کلی پیش‏ رفته است. در این راستا به جهت ایجاد فهم مشترک از مصادیق متفاوت خانواده در اسلام و غرب، در نوشتار حاضر رویۀ دیوان اروپایی حقوق بشر به‌عنوان نمونۀ تفکر مبتنی بر اندیشه‌های سکولار بررسی ‌شده و دیدگاه اسلام نیز در خصوص موارد مطروحه در پرونده‌های دیوان جهت تبیین مسئله مورد مطالعه قرار گرفته است.مقالۀ پیش‏ رو با رویکردی حقوقی و بر اساس پژوهشی اکتشافی- تحلیلی تدوین شده است.پس از مطالعۀ پرونده‌های دیوان اروپایی حقوق بشر و نیز دیدگاه اسلامی، دریافتیم که حیطۀ شمول روابطی که بر اساس رویۀ دیوان مشمول حمایت‌های قانونی حق بر زندگی خانوادگی است، نسبت به مفهوم خانواده (ارحام) در اسلام که مورد حمایت ویژۀ شارع بوده و تحت هیچ توجیهی قابل انقطاع نیست، بسیار مضیق است. برخی از این روابط با آنچه در اسلام تحت عنوان صلۀ ارحام مورد حمایت می‌باشد، منطبق است و برخی دیگر به‌هیچ‌وجه در اسلام قابل­پذیرش نیست؛ به‌طوری که برای آنها مجازات‌های سنگینی وضع‌ شده است. در واقع، در اندیشۀ اسلامی مصادیق خانواده با توجه به نسب و ازدواج تعیین می‌شود و وجود یا فقدان عناصر اساسی‌ای که در خصوص تشخیص مصادیق خانواده در رویۀ دیوان مورد توجه است، در رد یا تأیید مصادیقِ روابطی که در حیطۀ حیات خانوادگی می‌گنجند، تأثیرگذار نیستند.