مکان‌یابی و بررسی برهمکنش بین جایگاه های ژنومی کنترل کننده صفات مهم زراعی در برنج (Oryza sativa L.)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری،گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد،ایران

2 دانشیار،گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

3 استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت،ایران

4 استاد،گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد،ایران

5 استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت،ایران

doi
10.22124/c.2019.12616.1468
چکیده

به­ منظور شناسایی QTLهای اصلی و اپیستاتیک و برهمکنش آن­ها با محیط برای برخی صفات مهم زراعی برنج، تعداد 242 لاین خالص نوترکیب از دو جمعیت نسل F6حاصل از تلاقی IR67017-180-2-1-2 / علی‌کاظمی (جمعیتIRA) و صالح / علی‌کاظمی (جمعیتSA) در دو منطقه مورد ارزیابی قرار گرفتند. نقشه پیوستگی دو جمعیت با استفاده از 87 نشانگر ریزماهواره (SSR)، 1356 سانتی­مورگان از ژنوم برنج را با فاصله متوسط 58/15سانتی­مورگان بین نشانگر‌ها پوشش داد. در مجموع بیست QTL اصلی و 33 QTL اپیستاتیک با آثار مثبت و منفی شناسایی شدند. تعداد پنج QTLاصلی و پنج QTL اپیستاتیک دارای برهمکنش معنی­دار با محیط بودند و هشت QTLاصل یوده QTLاپیستاتیک کنترل کننده صفات زراعی مطلوب شناسایی شدند که هیچ­گونه برهمکنش معنی­داری با محیط نداشتند. اینQTLها شامل: دوQTL اصلی و دو QTL اپیستاتیک برای کاهش ارتفاع بوته، سه QTLاصلی و سه QTL اپیستاتیک برای کاهش تاریخ خوشه­ دهی، یک  QTLاصلی و یک QTL اپیستاتیک برای افزایش طول خوشه و دو QTL اصلی و چهارQTL اپیستاتیک برای افزایش عملکرد دانه بودند که بین 12/11 درصد (qHD6 ) تا 5/24 درصد (qGY1) از تنوع فنوتیپی صفات مربوطه را توجیهکردند. بنابراین، از این QTLهای مطلوب می­توان در برنامه هرمی کردن ژن­ها برای بهبود صفات مورد مطالعه استفاده کرد. همچنین، شش نشانگر پیوسته (RM421، RM178، RM3441، RM5101، RM7551 و RM5302) با فاصله کم­تر از پنج سانتی­ مورگان با این QTLها شناسایی شدند که می­توان از آن­ها در برنامه­های­ انتخاب به­کمک نشانگر به ­منظور به ­نژادی لاین­های برنج برای صفات مطلوب در نسل­های در حال تفکیک استفاده کرد.