فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

قرارداد توزیع انتخابی توافقی الزام‌آور است که به‌موجب آن عرضه‌کننده تعهد می‌کند محصولات مورد توافق را برای توزیع‌کنندگانی که بر اساس معیارهای خاصی انتخاب شده‌اند تأمین کند. در مقابل، توزیع‌کننده تعهد می‌کند در قلمرو سرزمینی که سیستم توزیع انتخابی اعمال می‌شود، محصولات را بین توزیع‌کنندگان غیرمجاز (توزیع‌کنندگان خارج از شبکۀ توزیع انتخابی) توزیع نکند. با توجه به محدودیت‌های قرارداد یادشده بر رقابت، نگرانی‌هایی در خصوص رقابتی یا ضدرقابتی بودن آن وجود دارد. در حقوق رقابت اتحادیۀ اروپا در خصوص رقابتی یا ضدرقابتی بودن قرارداد یادشده رویه‌ای بین دادگاه‌ها و کمیسیون اتخاذ شده است. بر اساس رویۀ موجود بین دادگاه‌ها و کمیسیون نمی‌توانیم قرارداد یادشده را بر اساس قالب و شکل، رقابتی یا ضدرقابتی محسوب کنیم. لازم است در هر مورد با توجه به معیارهایی قرارداد یادشده را از منظر حقوق رقابت تحلیل کنیم. در حقوق رقابت ایران بر اساس رویکرد شکل‌محور (مادۀ 45 قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل 44)، قرارداد پیش‌گفته ضدرقابتی نیست. بر پایۀ رویکرد اثرمحور (مادۀ 44 قانون یادشده) نیز نمی‌توانیم نسخۀ واحدی بپیچیم و باید در هر مورد با توجه به شرایط بازاری و جنبه‌های رقابتی و ضدرقابتی آن در این خصوص تصمیم‌گیری کنیم. در حقوق اتحادیۀ اروپا مواردی تحت عنوان معافیت‌ها وجود دارد که با اثبات آنها قرارداد یادشده از شمول ممنوعیت و ضمانت اجراهای حقوق رقابت خارج می‌شود، اما در نظام حقوقی ایران هیچ نصی در این خصوص وجود ندارد. در حقوق اتحادیۀ اروپا سلب حق توزیع آنلاین از توزیع‌کنندۀ شبکۀ توزیع انتخابی اصولاً ضدرقابتی است و سایر محدودیت‌های آن درصورتی که متناسب با محدودیت‌های توزیع آفلاین باشد، رقابتی و درغیر این‌صورت ضدرقابتی خواهد بود. در حقوق ایران بر اساس مادۀ 44 ق.ا.س.ک، سلب این حق و سایر محدودیت‌های آن درصورتی که به اخلال رقابت (موارد بند 20 مادۀ 1 ق.ا.س.ک) منجر شود، ضدرقابتی شمرده می‌شود.