تأثیر شرط عدم اتکا بر مسئولیت پیشقراردادی در حقوق انگلیس و امریکا
نویسندگان
1 گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران
2 گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
3 گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
10.22059/jcl.2023.346233.634403چکیده
معاملات بازرگانی با انجام گفتگوهای مقدماتی بهتدریج شکل میگیرد. ازجمله دعاویای که ممکن است در امریکا و انگلیس پس از تشکیل قرارداد مطرح شود، دعوی مبتنی بر اظهار خلاف واقع در دورۀ پیشقراردادی است. خواهان ادعا میکند که اظهار یادشده موجب گمراهی او و ایجاد انگیزه و اتکا در بستن قرارداد شده است. برای پیشگیری از طرح این قبیل دعاوی، طرف قرارداد با آوردن شرط عدم اتکا، در صدد مستثنی کردن مسئولیت ناشی از اظهارات پیشقراردادی خود است. بنابراین، هدف اصلی از آوردن شرط یادشده، رفع مسئولیت در قبال اظهارات خلاف واقع در دورۀ پیشقراردادی است. این شرط با بیان اینکه هیچیک از طرفین در انعقاد قرارداد به اظهارات طرف دیگر اتکا نکرده، بر اساس دانش و رأی خویش قرارداد میبندد، هدف پیشگفته را دنبال میکند. شرط عدم اتکا در صدد مقابله با ادعای فسخ یا مطالبۀ خسارت است، اما در برابر اظهارات متقلبانه اثر ندارد. بر اساس یافتههای این پژوهش مبتنی بر شیوۀ توصیفی- تحلیلی، در حقوق انگلیس اگر چنین شرطی معقول و منصفانه باشد و معیار مندرج در قانون شروط ناعادلانۀ قرارداد مصوب 1977 را داشته باشد مشمول قاعدۀ استاپل قرار گرفته، پذیرفته میشود. در حقوق امریکا نسبت به اعتبار آن اختلاف نظر بوده، رویۀ قضایی یکنواختی وجود ندارد. برخی دادگاهها شرط عدم اتکا را پذیرفته، گروهی نمیپذیرند، و دستۀ سوم دادگاههایی هستند که پذیرش آن را مشروط میدانند.
