فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از تقسیم‌بندی‌های صلاحیت محاکم کیفری، تقسیم آنها به کیفری یک و کیفری دو است. صلاحیت نسبی به‌عنوان یکی دیگر از اقسام صلاحیت‌های محاکم کیفری در عرض صلاحیت ذاتی و محلی به بررسی این موضوع می‌پردازد. در صلاحیت نسبی، محاکم کیفری اعم از عمومی و اختصاصی با توجه به نسبت آنها با یکدیگر بر اساس نوع جرم ارتکابی، شدت مجازات و یا تلفیقی از نوع جرم و شدت مجازات به دادگاه‌های درجۀ یک و درجۀ دو دسته‌بندی می‌‌شوند. دادگاه‌های درجۀ یک با تعدد قاضی به جرایم مهم‌تر و دادگاه‌های درجۀ دو با وحدت قاضی به جرایم با اهمیت کمتر رسیدگی می‌کنند. در حقوق ایران مطابق قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، صلاحیت نسبی محاکم کیفری هم در مورد دادگاه‌های عمومی و هم دادگاه‌های اختصاصی پذیرفته شده است؛ به‌گونه‌ای که دادگاه‌های عمومی به دادگاه کیفری یک و کیفری دو تقسیم می‌‌شوند و دادگاه‌های اختصاصی اعم از انقلاب، نظامی و نظامی زمان جنگ دارای دو درجۀ یک و دو می‌باشند. به‌علاوه، در خصوص جرایم ارتکابی از سوی افراد زیر 18 سال نیز بر اساس صلاحیت نسبی، علاوه بر دادگاه اطفال و نوجوانان، دادگاه کیفری یک ویژۀ رسیدگی به جرایم نوجوانان پیش‌بینی شده است. در حقوق انگلستان نیز صلاحیت نسبی محاکم کیفری مورد پذیرش قرار گرفته به‌گونه‌ای که جرایم بر اساس اهمیت به سه دستۀ جرایم اختصاری، جرایم دووجهی و جرایم قابل کیفرخواست تقسیم شده و بر همین اساس در دادگاه‌های صلح یا دادگاه جزایی مورد رسیدگی قرار می‌گیرند. به‌علاوه، در حقوق هر دو کشور، صلاحیت نسبی در مرحلۀ مجدد رسیدگی نیز پیش‌بینی شده است و این دادگاه‌ها به دو دسته تقسیم می‌‌شوند.