بررسی پایداری عملکرد لاین های امید بخش گندم نان با استفاده از روش های چندمتغیره
نویسندگان
1 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمانتحقیقات، آمـوزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران
2 محقق فقید بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی بلوچستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایرانشهر، ایران
3 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد، ایران
4 دانشیار پژوهش،موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
5 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس،سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، داراب، ایران
6 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران
7 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفیآباد دزفول، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول، ایران
8 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، داراب، ایران
doi
10.22124/c.2018.10654.1405چکیده
بهمنظور مطالعه پایداری لاینهای امیدبخش گندم نان، آزمایشی با تعداد ۱۶ لاین بههمراه دو رقم شاهد چمران و افلاک به مدت دو سال زراعی در شش ایستگاه تحقیقاتی در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفیبا چهار تکرار انجام شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد کهبهترتیب 9/80، 2/3 و 9/15 درصد از کل تغییرات مربوط به اثر محیط، اثر ژنوتیپ و برهمکنش ژنوتیپ و محیط بود. نتایج مدلآثار اصلی جمعپذیر و برهمکنش ضربپذیر(AMMI) نشان داد که چهار مولفه اصلی مدل AMMI معنیدار بودند و 4/78 درصد از تغییرات برهمکنش ژنوتیپ × محیط را توجیه کردند. همچنین مدل AMMI1 نشان داد که لاینهای S-91-9، S-91-14، S-91-13و S-91-15 بهعلت داشتن میانگین عملکرد بالاتر از میانگین کل، میتوانند بهعنوان ژنوتیپهایی با پایداری بیشتر انتخاب شوند. بر مبنای مدل AMMI2، لاین S9-91-13 یکی از پایدارترین لاینها بود. مدل ضربپذیر تغییریافته (SHMM)که براساس آن محیطهای با حداقل اثر متقاطع در یک گروه قرار میگیرند، محیطهای مورد مطالعه رابه سه گروه تفکیک کرد. گروه اول شاملداراب (هر دو سال)، ایرانشهر (سال اول)، خرمآباد (هر دو سال) و دزفول (سال اول)،گروه دوم شامل دزفول (سال دوم)، اهواز (هر دو سال)، زابل (سال دوم) و ایرانشهر (سال دوم) و گروه سوم فقط شامل زابل (سال اول) بود. بهنظر میرسد قرار گرفتن داراب و خرمآباد در هر دو سال در یک گروه نشاندهنده مشابهت نسبی این دو ایستگاه وحاکی از برهمکنش افزایشی یا غیرکراساوری است. در مجموع، لاینS-91-13 با داشتن عملکرد و پایداری عمومی بالا، لاین برتر این آزمایش بود که برای مطالعات تکمیلی جهت معرفی بهعنوان رقم تجاری جدید انتخاب شد.
