حمایت از بازداشت‌شدگانِ درگیری‌های مسلحانۀ غیربین‌المللی در نظام بین‌المللی ‏حقوق بشر: با نگاهی به قضیۀ سردار محمد علیه وزارت دفاع انگلستان

نویسندگان

1 حقوق بین‌الملل عمومی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران‏

2 گروه حقوق بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق دانشگاه قم، قم، ایران‏

3 حقوق بین‌الملل عمومی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران

doi
10.22059/jcl.2022.338592.634313
چکیده

نظام بین‌المللی حقوق بشر در هر زمان و مکانی پاسدار حداقل‌های زندگی شرافتمندانه برای نوع انسان است. بازداشت‌شدگانِ درگیری‌های مسلحانۀ غیربین‌المللی، یکی از گروه‌هایی هستند که به سبب شرایط خود در وضعیتی آسیب‌پذیر قرار می‌گیرند و نیازمند حمایت ویژۀ این نظام‌اند. ازآنجایی که به‌موجب حقوق بین‌الملل کنونی، افراد متعلق به این گروه رزمنده نبوده، درنتیجه اسیر جنگی به‌شمار نمی‌روند، از حمایت‌های مندرج در کنوانسیون سوم ژنو برخوردار نیستند. از این رو، بایستگیِ حمایت از آنان در نظام حقوق بشر، بیش از پیش نمایان می‌شود. مقالۀ فرارو سر آن دارد تا از رهگذر شیوه‌ای توصیفی- تحلیلی، به مطالعۀ حمایت‌های انجام‌شده در نظام بین‌المللی حقوق بشر از این گروه و بررسی موردی قضیۀ سردار محمد علیه وزارت دفاع انگلستان دست یازد. ابتنای مبانی حقوق بین‌الملل کنونی بر نظام وستفالیاییِ دولت‌محور و دشواری پایبندسازیِ گروه‌های مسلح غیردولتی ازجمله چالش‌های اصلی حمایت از این افراد در نظام بین‌المللی حقوق بشر به‌شمار می‌رود. همچنین، افزایش حمایت از گروه‌هایی مانند زنان و کودکان که در وضعیت بازداشت در درگیری‌های مسلحانۀ غیربین‌المللی با آسیب‌پذیری چندسویه روبه‌رو هستند، از بایسته‌های گریزناپذیر حمایت کارآمد از این دست اشخاص محسوب می‌شود. در این راستا، ارائۀ مجموعه‌ای از قوانین ماهوی و رویه‌ایِ قابل اجرا که هم اقدامات دولت‌ها و گروه‌های مسلح غیردولتی را هدایت کند و هم از حقوق افراد آسیب‌دیده حمایت نماید، ضرورتی تام می‌یابد.