مارسل موس و سنت دورکیمی: همبستگی اجتماعی و نقد فایدهگرایی، فاشیسم و بلشویسم
نویسندگان
1 استادیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران
2 دانشجوی دکترای جامعهشناسی دانشگاه تربیت مدرس
3 عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس
doi
10.22059/jsr.2021.81415چکیده
دورکیم و سنت دورکیمی در علوم اجتماعی ایران، تاکنون تحت سیطره هژمونی جامعهشناسی پارسونزی خوانده شدهاند و تصویری محافظهکار و مدافع نظم موجود از آنها شکل گرفته است. این مسئله سبب شده تا نقدهای مهم این سنت فکری بر اشکال مختلف نظم موجود زمان خود یعنی فایدهگرایی و اقتصاد بازار آزاد از یکسو و فاشیسم و بلشویسم از سوی دیگر در علوم اجتماعی ایران چندان محل توجه قرار نگیرد. این در حالی است که جامعه ما از یکسو برای نزدیک به سه دهه تحت تأثیر سیاستهای بازار آزادی بوده و از سوی دیگر به واسطه فقدان تشکلهای اجتماعی قدرتمند، همواره در معرض خطرات جامعه تودهای قرار داشته است. معرفی مارسل موس، خواهرزاده، شاگرد، جانشین و ادامهدهنده سنت دورکیم به علوم اجتماعی ایران با محور قرار دادن دو متن مهم او رساله هدیه و «ارزیابی جامعهشناسانه بلشویسم» که در بردارنده نقدهای موس بر فایدهگرایان اقتصادی، فاشیستها و تجربه بلشویسم است، گامی در جهت ترسیم چشمانداز دورکیمی دیگر است. دورکیمی رادیکال، که به نظر میرسد امروز بیشتر به کار تحلیل شرایط اجتماعی ایران خواهد آمد.
