تحلیل مصرف فرهنگی و رسانه‌ای نسل‌های رسانه‌ای در رسانه‌های اجتماعی؛ مطالعه کاربران فضای مجازی در شهر تهران

نویسندگان

1 استادیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

2 استادیار دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22059/jsr.2021.81427
چکیده

هر نسلی روحیات و مطالبات خاص خود را دارد که برخاسته از شرایط تاریخی و زیست‌بوم آن نسل است و در این میان، فنّاوری تأثیر عمیقی بر نسل‌ها دارد. بر اساس رویکرد نظری «نسل‌های رسانه‌ای»، رسانه‌های جدید هر دورۀ تاریخی، تعیین‌کنندۀ بسیاری از ابعاد شناختی هر نسل است. بر این اساس، رسانه‌ها و مصرف آنان که کارکردهایی چون آگاه‌سازی، سرگرمی، هویت‌سازی، بیان روایت‌ها، ارائه ایدئولوژی‌ها، ارزش‌ها و باورها را دارند؛ می‌توانند قالب‌دهی معرفت‌شناسانه نسل‌ها را در دست داشته باشند. ازاین‌رو، رسانه‌ها برای هر نسلی به‌عنوان تجربۀ زیسته، عامل جامعه‌پذیری، هویت‌سازی و شناخت از جهان پیرامون شناخته می‌شود. مطالعه حاضر نیز با این رویکرد و به تحلیل مصرف فرهنگی و رسانه‌ای نسل‌های رسانه‌ای در شهر تهران می‌پردازد و میزان و انگیزه این مصرف را در میان نسل‌های رسانه‌ای با توجه به حضور رسانه‌های اجتماعی و فضای مجازی با روش پیمایش و با ابزار پرسشنامه مورد پژوهش قرار داده است. در این مطالعه، از روش نمونه‌گیری چندمرحله‌ای استفاده شده و واحد تحلیل نیز فرد (کاربر رسانه اجتماعی) می‌باشد. جامعۀ مورد مطالعه شهر تهران و تعداد نمونه‌ها ۳۸۸ است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که رابطۀ معناداری بین نسل‌های رسانه‌ای و «تماشای تلویزیون»، «تماشای ماهواره»، «مطالعۀ مطبوعات» و «مطالعۀ کتاب» وجود ندارد. بااین‌وجود، با کاهش سن نسل رسانه‌ای، بر میزان استفاده از «رادیو و تلویزیون آنلاین»، «بازی‌های آنلاین»، «سایت‌های فیلم و موسیقی»، «سایت‌های آموزشی» و «پلتفرم‌های خدمات» افزوده می‌شود. درعین‌حال با کاهش نسل رسانه‌ای مصرف رسانه‌های سنتی‌تر مانند رادیو کاهش پیدا کرده است. همچنین درمجموع، بیشترین مدت‌زمان استفاده از فضای مجازی به خدمات سایت‌های فیلم و موسیقی و بعدازآن سایت‌های آموزشی اختصاص دارد. همچنین نتایج نشان می‌دهد که تقریباً همه نسل‌های رسانه‌ای به یک‌میزان از فضای مجازی برای دریافت مقاله و مطالعه کتاب آنلاین استفاده می‌کنند و رابطه‌ای بین نسل‌های رسانه‌ای و دریافت مقاله و مطالعه کتاب آنلاین وجود ندارد.