بررسی خشک سالی اقلیمی در دوره زمانی کشت برنج در قسمت های مختلف استان گیلان با استفاده از شاخص SPI
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهر کرد، شهر کرد، ایران
2 استادیار، گروه مرتع و آبخیزداری،دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهر کرد، ایران
3 دانشیار،گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهر کرد، شهر کرد، ایران
4 استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران
doi
10.22124/c.2018.7075.1283چکیده
اساس پایش خشکسالی در هر منطقه، بررسی مشخصات خشکسالی بهوقوع پیوسته در آن است. در سالهای اخیر، برداشت از سرشاخههای سپیدرود بهدلیل احداث سدهای متعدد در بالادست، تاثیر بارندگیهای داخل استان در پایداری اراضی شالیزاری استان گیلان را بیشتر کرده است. هدف از این تحقیق، پایش خشکسالی هوا-اقلیمی و بررسی ویژگیهای این پدیده در سطح استان گیلان و تفاوت شدت خشکسالی هوا-اقلیمی در مناطق مختلف کشت برنج استان طی یک دوره 35 ساله بود. برای این منظور از شاخص بارش استاندارد شده (SPI) استفاده شد. دادههای بارندگی سی ایستگاه بارانسنجی در بارش استاندارد شده طیفصلزراعی (دوره رشد گیاه) و دوره 12 ماهه (سالانه) به تفکیک چهارناحیه استان گیلان شامل مرکز گیلان،شرق گیلان، فومنات وغرب گیلان مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که بخش بزرگی از مساحت استان در سالهای 78، 87، 92 و 93 در فصل زراعی، درگیر خشکسالی شدید بوده است. بیشترین شدت خشکسالی طیفصل زراعی مربوط به ناحیه فومنات در سال آبی 87-86 با مقدار SPI برابر با 06/2 – بود. مقایسه مقادیر شاخص در فصل زراعی نسبت به مقادیر سالانه آننشان داد که در هر چهار ناحیه، شدت خشکسالی در فصل زراعی بیشتر از دوره سالانهو فراوانی وقوع خشکسالیها در فصل زراعی بیش از دو برابر دوره سالانهبود. علاوه بر آن، محاسبه شاخصSPI در فصل زراعی، عملکرد صحیحتری نسبت به دوره سالانه نشان داد که طی آن بخش بزرگی از پتانسیل بارش بهصورت هدررفت از سیستم زراعی استانگیلان خارج میشود.