بررسی امکان جانشینی بین نهادههای مزرعه و خدمات بازاریابی محصولات دامی
نویسندگان
1 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکدة اقتصاد و توسعة کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
2 دانشآموختة دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشکدة اقتصاد و توسعة کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
doi
10.30490/aead.2025.367489.1684چکیده
در سالهای اخیر، افزایش تمرکز بازار صنایع غذایی و نوسانهای اقتصادی ناشی از رویدادهایی مانند همهگیری کووید-۱۹ ضرورت بازنگری در کارآیی نظام تولید و بازاریابی محصولات دامی را دوچندان کرده است. در این چارچوب، هدف پژوهش حاضر تحلیل رفتار مصرفکننده و بررسی امکان جانشینی بین نهادههای مزرعه و خدمات بازاریابی برای محصولات دامی شامل گوشت قرمز، مرغ، تخممرغ و شیر بود؛ بدین منظور، از الگوی وولگنانت و نظام تقاضای تقریباً ایدهآل درجه دوم (QAIDS) و نیز از دادههای فصلی دوره بهار ۱۳۹۴ تا زمستان ۱۴۰۱ استفاده شد. نتایج برآورد کششها نشان داد که گوشت قرمز و شیر از نظر درآمدی در زمره کالاهای تشریفاتی (لوکس) و مرغ و تخممرغ کالاهای ضروری به شمار میروند؛ همچنین، کشش قیمتی تمام محصولات بیکشش بوده که بیانگر ماهیت ضروری آنها در سبد مصرفی خانوار است. تشریفاتی بودن گوشت قرمز و شیر میتواند زنگ خطری برای امنیت غذایی کشور تلقی شود؛ از اینرو، پیشنهاد میشود که سیاستهای حمایتی دولت با تمرکز بر تأمین حداقل نیاز پروتئینی خانوارهای کمدرآمد و نیز اجرای طرحهایی نظیر کالابرگ الکترونیک دنبال شود. یافتههای مربوط به کشش جانشینی مثبت و معنیدار برای مرغ، تخممرغ و شیر نیز وجود رابطه جانشینی میان نهادههای مزرعه و خدمات بازاریابی را تأیید میکند. بر این اساس، بهکارگیری نیروی کار ماهر در مراحل کشتار و فرآوری، ارتقای فناوری و تجهیزات تولید، حمایت از صنایع بستهبندی و بهبود نظام حملونقل برای کاهش ضایعات و افزایش ماندگاری محصولات دامی توصیه میشود.
