امکان سنجی مکانی و زمانی کشت جو لخت در اراضی کشاورزی شهرستان گرگان

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 دانشیار، گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران،

3 دانشیار، گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران،

doi
10.22124/c.2018.3133
چکیده

به­منظور پهنه­بندی زراعی- بوم­شناختی اراضی کشاورزی شهرستان گرگان جهت کشت جو لخت و تعیین تاریخ کاشت مناسب این گیاه، پژوهشی در دو بعد زمانی و مکانی انجام شد. در گام اول، از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) و فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استفاده شد. نتایج نشان داد که سطح وسیعی از اراضی شهرستان گرگان دارای پتانسیل مناسبی جهت تولید جو لخت است، به­طوری­که حدود 35/20899 هکتار (64/32 درصد) در پهنه بسیار مناسب و 13/25759 هکتار (24/40 درصد) در پهنه مناسب قرار گرفتند. پهنه بسیار مناسب در قسمت­های شمال غربی به­سمت میانه و شمال شرقی شهرستان مشاهده شد. در این تحقیق، در مجموع 12/27 درصد (54/17370 هکتار) از اراضی برای تولید جو لخت ضعیف و نا­مناسب تشخیص داده شد. در گام دوم، آزمایشی با شش تاریخ کاشت (7 و 21 آبان، 7 و 21 آذر، 7 و 21 دی) در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان در سال زراعی 93-1392 اجرا شد. نتایج تجزیه و تحلیل­های آماری نشان داد که تاثیر تاریخ کاشت بر تمامی صفات مورد مطالعه به­جز وزن هزار دانه معنی­دار بود. بیش­ترین میزان عملکرد دانه، شاخص برداشت، عملکرد زیست­توده و شاخص SPAD از تاریخ­های کاشت اول و دوم (7 و 21 آبان) به­دست آمد. به­طور کلی، بیش­ترین عملکرد دانه و زیست­توده در 35/20899 هکتار از اراضی بسیار مناسب شهرستان گرگان، با کشت جو لخت در تاریخ­های کاشت 7 تا 21 آبان­ماه قابل برداشت است.