فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

افزایش رقابت و رشد شرکت‌های هواپیمایی چالش‌های جدیدی را برای چگونگی بهره‌برداری از تأسیسات زمینی فرودگاهی درپی داشته است. یکی از این دشواری‌ها نحوۀ تخصیص سهمیۀ فرود و پرواز به شرکت‌های هواپیمایی در فرودگاه‌های پرمتقاضی و شلوغ است. فرودگاه‌های کشورهای مختلف تحولات گوناگونی را در این باره تجربه کرده‌اند، به‌گونه‌ای که ابتدا تقدم زمانیِ بهره‌برداری (first come-first serve) مبنای استفاده از تأسیسات فرودگاه به‌شمار می‌رفته است، اما با افزایش تقاضا، دیگر این روش پاسخگوی نیاز شرکت‌های هواپیمایی در برخی از فرودگاه‌ها نیست و تنها چارۀ آن سهمیه‌بندی حق فرود و پرواز است. گاه این مهم به کمیته‌هایی متشکل از خود شرکت‌های هواپیمایی بهره‌بردار سپرده شده تا با توافق خودشان سهمیۀ هر عضو تعیین گردد، اما مشکلات ناشی از رویه‌های انحصار و ضد‌رقابتی در چنین شیوه‌ای و یا بن‌بست در توافق، دولت‌ها را ناگزیر از دخالت در این امر نموده است تا بر اساس قواعدی از قبیل قاعدۀ حق مکتسب (grandfather right)، قاعدۀ بقای حق به شرط استفاده (use it or lose it rule)، قاعدۀ بخر- بفروش (buy-sell rule)، و قرعه‌کشی، سهمیه‌ها را میان شرکت‌های متقاضی توزیع کنند. قواعد حاکم بر تخصیص سهمیۀ فرود و پرواز هواپیما که با آثاری از حیث قابلیت انتقال، توثیق و یا توقیف قضایی این سهمیه‌ها همراه است، در زمرۀ مسائل مهم صنعت هوانوردی به‌شمار می‌رود که در این نوشتار با مطالعۀ تطبیقی حقوق اتحادیۀ اروپا، ایالات متحدۀ امریکا و ایران بررسی شده است.