بررسی تطبیقی خروج زوجه از کشور با تأکید بر حقوق کشورهای مسلمان
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق بینالملل عمومی دانشکدۀ حقوق دانشگاه اردن، امّان (عمّان) اردن
2 استادیار گروه حقوق، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
3 استادیار گروه حقوق مدنی و حقوق تعهدات، دانشگاه باهچه شهیر، استانبول، ترکیه
doi
10.22059/jcl.2022.330769.634247چکیده
آزادی رفت و آمد و تعیین اقامتگاه از حقوق اساسی افراد بشر است که در اسناد بینالمللی حقوق بشری و قوانین اساسی بسیاری کشورها بر آن تأکید شده است. در چند دهۀ گذشته، در قریب به اتفاق قوانین کشورهای دنیا تحولات چشمگیری در زمینۀ حقوق، آزادیها و اختیارات زنان در روابط خانوادگی و اجتماعی صورت گرفته است. یکی از جلوههای این تحولات مربوط به شرایط و محدودیتهای حاکم در زمینۀ خروج زنان از کشور است. در این پژوهش با استفاده از منابع کتابخانهای و با رویکرد تطبیقی به بررسی اسناد بینالمللی حقوق بشری و همچنین مقررات کشورهای مختلف بهویژه کشورهای مسلمان و تحولات آنها در گذر زمان در خصوص شرایط قانونی خروج زنان شوهردار از کشور میپردازیم. هدف این مطالعه، شناخت تحولات اخیر کشورهای دنیا بهویژه کشورهای مسلمان پیرامون حقوق فردی و خانوادگی زنان در موضوع مورد بحث و جایگاه حقوق ایران در این میان است. به این منظور، قوانین یازده کشور (فرانسه، ترکیه، تونس، مراکش، الجزایر، مصر، کویت، اردن، عربستان سعودی، افغانستانِ پیش از استقرار حکومت طالبان در 2021، و ایران) مورد بررسی قرار میگیرد. این پژوهش نشان میدهد در میان کشورهای مورد بررسی، تنها حقوق ایران خروج زنان را منوط به اجازۀ شوهر کرده است؛ درحالی که دیگر کشورها اهلیت و استقلال زن شوهردار را در این زمینه همچون مرد متأهل، با تفاوتهایی بهرسمیت شناختهاند. در مقابل، راهکارهای قانونی گوناگونی بهعنوان قواعد عمومی یا اختصاصی ضمانت اجرای تعهدات زناشویی درصورت خروج همسر از کشور در این نظامهای حقوقی پیشبینی شده است.
