ارزیابی تنوع ژنتیکی ارقام گندم نان اصلاح شده در کشور از نظر صفات مرتبط با جوانه زنی تحت شرایط نرمال و تنش اسمزی
نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران
2 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران
3 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران
4 دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
5 استادیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران
doi
10.22124/c.2018.6833.1269چکیده
گندم نان یکی از مهمترین محصولات غذایی در ایران و جهان است که هر سال ارقام زیادی از آن اصلاح و معرفی میشوند. بهمنظور بررسی تنوع صفات مرتبط با جوانهزنی در شرایط بدون تنش و تنش اسمزی در 30 رقم گندم نان که طی سالهای 1389-1309 معرفی شدهاند، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. فاکتورها شامل 30 رقم و تنش اسمزی (صفر، 2-، 4- و 6- بار شبیهسازی شده با PEG6000) بود. نتایج نشان داد که رقم قدیمی زمستانه امید در هر دو شرایط غیرتنش و تنش 6- بار دارای بیشترین مقدار وزن خشک زیستتوده بود. از نظر شاخص حساسیت محاسبه شده بر اساس وزن خشک زیستتوده، ارقام سبلان، زارع و طبسی متحملترین و ارقام نوید، مغان ۲ و گلستان، حساسترین رقمها بودند. در تجزیه خوشهای تحت شرایط تنش 6- بار، ژنوتیپهای سبلان و امید با فاصله زیاد از دیگر ژنوتیپها در خوشه جداگانهای قرار گرفتند. مقایسه واریانس ژنتیکی بین ارقام آزاد شده قدیمی و ارقام جدید نشان داد که برای صفات طول ساقهچه، وزن خشک ساقهچه و نسبت وزن خشک ریشهچه به ساقهچه، واریانس ژنتیکی بهطور معنیداری در ارقام جدید کاهش یافته است. این نتیجه نشان داد که ارقام جدیدتر در مقایسه با ارقام قدیمیتر در مورد این صفات تنوع ژنتیکی کمتری داشتند. بنابراین توصیه میشود در برنامههای بهنژادی از منابع ژنتیکی متنوعتری استفاده شود.
