بررسی تطبیقی تأثیر ازدواج در خروج دختر از ولایت قهری در فقه شیعه، حقوق ایران و فرانسه

نویسندگان

1 استادیار گروه فقه و حقوق پژوهشکدۀ امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران

2 دانش ‏آموخته کارشناسی ارشد فقه و حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات، دانشگاه الزهراء، تهران، ایران

doi
10.22059/jcl.2021.319592.634157
چکیده

حجر مانع قانونی استقلال محجور در تصرف عام یا خاص در امور خویش بوده، به جهت ابتلای بخش قابل‏ توجهی از جامعه به آن و تأثیر مستقیم آن بر وضعیت حقوقی کنش ‏های این افراد، مصادیق، اسباب و عوامل رفع آن از مباحث مهم و پرکاربرد حقوق محسوب می‏شود. لزوم حمایت از واجدین این خصیصه و تنظیم روابط ایشان، به پایه‏ گذاری نهاد ولایت و قیمومت منجر شده است. ازدواج یکی از عوامل رافع حجر و درنتیجه موجب استقلال افراد است که نوشتارحاضر با رویکردی تطبیقی و روش توصیفی- تحلیلی در پی شناخت دیدگاه‏ها و اشتراکات و افتراقات حقوق دو کشور فرانسه و ایران و فقه شیعی- به ‏عنوان منبع اصلی حقوق ایران- و تشخیص و رفع خلأهای احتمالی در موضوع تأثیر ازدواج مولی‏ علیه در خروج از حجر است و ازآنجا که حقوق ایران به تبع فقه شیعه و برخلاف حقوق فرانسه ولایت را مختص پدر و جد پدری می ‏داند، تأثیر ازدواج دختر در خروج از ولایت ایشان مورد بحث قرار گرفته است. به‏ رغم حقوق فرانسه که به‏ صراحت ازدواج مولی‏ علیه را سبب خروج از ولایت برشمرده است، در حقوق ایران تصریحی در این خصوص وجود ندارد. با استناد به منابع روایی دالّ بر خارج بودن ثیّبه از ولایت پدر، و همچنین با الگوگیری از سابقۀ نظام قانون‏گذاری و قضایی فرانسه، تصریح به این حکم در قوانین ایران از ضروریات است.