مقایسه اثربخشی رفتاردرمانی شناختی و رفتاردرمانی دیالکتیک بر رفتارهای تکانشی، تنظیم هیجان و باورهای غیرمنطقی دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تنکابن، مازندران، ایران.

2 دانشجوی دکتری، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

3 دانشیار، گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تنکابن، مازندران، ایران.

doi
10.22123/chj.2021.214797.1415
چکیده

مقدمه: رفتارهای تکانشی، تنظیم ­هیجان و باورهای غیرمنطقی از متغیرهای مؤثر بر سلامت روان دانش­آموزان هستند. رفتاردرمانی شناختی و دیالکتیک، رویکردهایی کارآمد جهت کاهش اختلالات رفتاری نوجوانان می­باشند. پژوهش حاضر، با هدف مقایسه اثربخشی رفتاردرمانی شناختی و رفتاردرمانی دیالکتیک بر رفتارهای­ تکانشی، تنظیم هیجان و باورهای غیرمنطقی دانش­آموزان دختر مقطع متوسطه انجام شد. مواد و روش ­ها: جامعه آماری این پژوهش نیمه­آزمایشی، کلیه دانش­آموزان دختر مقطع متوسطه شهرستان رامسر در سال تحصیلی 96-1395 بودند. تعداد 45 نفر به روش نمونه­گیری تصادفی خوشه­ای انتخاب شدند و به صورت تصادفی در گروه­های مداخله و کنترل قرار گرفتند (15 نفر در هر گروه). گروه­ها، پرسشنامه­های تکانشوری، باورهای­ غیرمنطقی و تنظیم هیجان را در مراحل پیش­آزمون، پس­آزمون و پیگیری تکمیل کردند. گروه­های آزمایشی 8 جلسه 90 دقیقه­ای رفتاردرمانی شناختی و دیالکتیک دریافت کردند و گروه کنترل، مداخله­ای دریافت نکرد. داده­ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه­گیری مکرر و آزمون تعقیبی بنفرونی تحلیل شدند. یافته ­ها: نمرات پس­آزمون رفتارهای تکانشی و باورهای غیرمنطقی در گروه­های­ رفتاردرمانی شناختی و رفتاردرمانی ­دیالکتیکی نسبت به پیش­آزمون به طور معنی­دار کاهش یافت (001/0p<). نمرات پس­آزمون تنظیم هیجان گروه­ رفتاردرمانی شناختی و رفتاردرمانی دیالکتیکی نسبت به پیش­آزمون افزایش معنی­دار نشان داد (001/0p<) که این تأثیرات در مرحله پیگیری نیز تداوم داشت. نتیجه ­گیری: رفتاردرمانی شناختی و رفتاردرمانی دیالکتیکی می­توانند به عنوان درمان­های مؤثری برای کاهش رفتارهای تکانشی، باورهای غیرمنطقی و بهبود تنظیم هیجان در دانش­آموزان دختر مورد استفاده قرار گیرند و تفاوتی بین آن‌ها از این جهت وجود ندارد.