رویکرد واکنشی سیاست جنایی کشورهای حوزۀ خلیج فارس در مقابله با تعارض منافع در نظام اداری
نویسندگان
1 دانشیار حقوق بین الملل، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
2 دانشیار حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
3 دانشآموختۀ دکتری حقوق عمومی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
doi
10.22059/jcl.2022.335138.634283چکیده
یکی از چالشهای نظام اداری بروز وضعیت تعارض منافع در میان کارکنان است که می تواند مصالح عمومی ناظر بر وظایف شغلی آنها را به دلیل وجود انگیزۀ رسیدن به منافع شخصی به مخاطره اندازد. ظرفیت فسادزایِ چنین وضعیتی، موضع منفعل برخی نظامها را در عدم مداخله تا مرحلۀ فعلیت یافتنِ سوءاستفادۀ افراد درگیر به چالش می کشد و ضرورت طراحی یک سیاست جنایی کارآمد که بتواند با استفادۀ مطلوب از ضمانت اجراهای رسمی به مقابله با آن برخیزد مدلل می سازد. در پژوهش حاضر به روشی توصیفی- تحلیلی پاسخ های واکنشی و نه پیشگیرانۀ مطرح در سیاست جنایی کشورهای حوزۀ خلیج فارس نسبت به وضعیت تعارض منافع کاویده شده است. یافته های تحقیق نشان از آن دارد که برخی کشورها نظیر امارات متحده و عربستان رویکردی تخلف انگار را نسبت به تعارض منافع پذیرفته اند که طی آن با ضمانت اجراهای انتظامی با تخطی کنندگان برخورد می کنند. این درحالی است که کشورهایی مانند عراق، عمان و کویت به ضمانت اجراهای جزایی متوسل شده اند. مواردی نظیر فعالیت و همکاری با مؤسسات خصوصی مرتبط با اشتغال دولتی، داشتن سهم در مؤسسات خصوصی مرتبط با شغل کارمند، خودداری از چشمپوشی از منفعت شخصی یا استعفا از شغل دولتیِ زمینه ساز تعارض، استنکاف از ارائۀ صورت وضعیت مالی کارمندانِ درمعرض تعارض منافع و نیز سوءاستفاده از موقعیت شغلی در شرایط تعارض منافع درجایی که مشمول عناوین مجرمانۀ متعارف در قوانین جزایی نمیشوند در زمرۀ مصادیقی هستند که در سیاست جنایی این کشورها با ضمانت اجراهای رسمی و بهویژه کیفری روبرو شده اند.