تحلیل کیفرشناختی تبعیض در فرایند کیفردهی ناظر بر جرایم مواد مخدر اتباع بیگانه؛ مطالعۀ تطبیقی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه تربیت مدرس
2 دانشیار دانشکدۀ حقوق دانشگاه تربیت مدرس
3 استاد دانشکدۀ حقوق دانشگاه تربیت مدرس
doi
10.22059/jcl.2022.328249.634232چکیده
در گفتمان عمومی و سیاسی جوامع مختلف، اتباع خارجی مسئول جرایم مواد مخدر شناخته شده و بخش قابل توجهی از جمعیت کیفری مواد مخدر را تشکیل می دهند. در این پژوهش از رهگذر نظریاتی چون دغدغه های کانونی، بزهکار شرور/ قربانی، جانبداری درون گروهی و نظریۀ تهدید قومی، به صورت تطبیقی به بررسی تأثیر ملیت متهم بر کیفردهی و شدت آن در رویۀ عملی دادگاه ها پرداخته می شود. روش این پژوهش کیفی است. در این راستا، از روش مصاحبۀ عمیق با کنش گران قضایی، وکلا و مأموران ستاد مبارزه با مواد مخدر (جمعاً 15 نمونه) بهره گرفته شده است. همچنین از روش تحلیل محتوا با مراجعه به اسناد و مدارک (20 نمونه از پرونده های مواد مخدر محکومان قضایی) و آرای دادگاه های ملی در خصوص مجازات جرایم مواد مخدر اتباع خارجی استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد جرایم ارتکابی مهاجران، به ویژه از کشورهای مبدأ مواد مخدر و یا دارای پایگاه اجتماعی ضعیف، به واسطۀ کنترل و بازرسی افراطی، در کانون توجه نظام عدالت کیفری قرار دارد. همچنین گزینش رسانه ای جرایم مهاجران و پیروی افکار عمومی از آن و نیز نقض مقررات مهمان نوازی از سوی مجرمان خارجی، در سرزنش پذیرتر بودن اقدام مهاجران تأثیر داشته و در نهایت، عدم دسترسی به حمایت حقوقی مؤثر در نظام عدالت کیفری زمینۀ تبعیض علیه این گروه را فراهم آورده است.
