نقش نهاد ناظر در مواجهه با بزهکاری در بازار اوراق بهادار؛ مطالعۀ تطبیقی در حقوق ایران و امریکا
نویسندگان
1 دانشیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکدة حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانش آموختة کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22059/jcl.2022.332437.634264چکیده
یکی از اصول حاکم بر بازارهای اوراق بهادار، اصل نظارت نهادی و سازماندهی شده است که در حقوق ایران از طریق «سازمان بورس و اوراق بهادار» و در حقوق امریکا از طریق «کمیسیون بورس و اوراق بهادار» صورت می گیرد. نظارت کامل و جامع بر بازارهای اوراق بهادار زمانی محقق می شود که حدود صلاحیت و حوزة اختیارات نهاد ناظر در پیشگیری و مقابله با جرایم و تخلفات ارتکابی در بازار سرمایه- چه از نظر مقررات گذاری و چه از نظر عملیاتی- تعیین گردد. در حقوق امریکا با اندک تسامح می توان بر آن بود که صلاحیت قضایی مقامات دادستانی در انجام تحقیقات و کسب ادله به کمیسیون بورس و اوراق بهادار نیز تفویض شده است؛ همانطور که در حقوق ایران با اندکی مسامحه می توان بر آن بود که قانونگذار برای سازمان بورس در مواجهه با جرایم ارتکابی در بازار سرمایه، هم نقش «شاکی» و هم «ضابط دادگستری» را درنظر گرفته است. با این حال، اعمال هریک از نقش های یادشده در هر دو نظام حقوقی به لحاظ تقنینی با ابهامات، و به لحاظ اجرایی با اشکالاتی مواجه است. نگارندگان مقالة حاضر در نظر دارند با روش توصیفیـ تحلیلی و مطالعة کتابخانه ای از طریق بررسی تطبیقی دو نظام حقوقی پیشگفته، جایگاه و حدود اختیارات نهاد ناظر را در برابر شناسایی، پیگیری و اثبات جرایم و تخلفات ارتکابی در بازار اوراق بهادار تبیین نمایند.